Được trao hằng năm, Breakthrough Prize tôn vinh các thành tựu đột phá trong khoa học sự sống, vật lý cơ bản và toán học, với giá trị mỗi giải lên tới 3 triệu USD.

Năm nay, lĩnh vực toán học gây chú ý với sự góp mặt của 3 gương mặt trẻ: Vương Hồng (Wang Hong), Đường Vận Thanh (Tang Yunqing) và Trương Minh Gia (Zhang Mingjia).

Trong đó, Vương Hồng và Đường Vận Thanh cùng nhận giải “New Horizons in Mathematics Prize”, còn Trương Minh Gia được trao “Maryam Mirzakhani New Frontiers Prize” - giải thưởng dành cho các nữ nhà toán học xuất sắc ở giai đoạn đầu sự nghiệp.

Nữ tiến sĩ 9X giải bài toán hơn 100 năm

Trong số các gương mặt được vinh danh, nổi bật nhất là Vương Hồng.

Đầu năm 2025, cô cùng cộng sự Joshua Zahl đã công bố lời giải cho giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều - bài toán tồn tại hơn một thế kỷ kể từ khi được Soichi Kakeya đặt ra năm 1917.

Nhà toán học Terence Tao nhận định đây là “một trong những bước đột phá đáng kinh ngạc nhất” trong lý thuyết đo hình học.

Giáo sư Vương Hồng đang được xem là ứng viên tiềm năng cho Huy chương Fields 2026. Ảnh: Institut des Hautes Études Scientifiques.

Theo CGTN, sinh năm 1991 tại Quế Lâm (Quảng Tây, Trung Quốc), Vương Hồng sớm bộc lộ tài năng khi đỗ Đại học Bắc Kinh năm 16 tuổi với 653 điểm. Ban đầu, cô theo học ngành Khoa học Trái đất - Vũ trụ, nhưng chỉ sau một năm đã chuyển sang Toán học vì đam mê.

Sau khi tốt nghiệp, cô tiếp tục học tại Pháp, lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Paris-Sud, rồi hoàn thành tiến sĩ tại MIT (Mỹ) dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Larry Guth. Cô từng làm nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, giảng dạy tại UCLA và hiện là giáo sư tại Viện Courant (Đại học New York), đồng thời giữ vị trí giáo sư chính thức tại IHÉS (Pháp).

Giả thuyết Kakeya đặt ra câu hỏi về kích thước nhỏ nhất của một tập hợp chứa mọi hướng quay của một đoạn thẳng. Trong không gian ba chiều, việc chứng minh cấu trúc này không thể “quá nhỏ” là thách thức lớn đối với giới toán học suốt nhiều thập kỷ.

Với loạt thành tựu nổi bật, Vương Hồng đang được xem là ứng viên tiềm năng cho Huy chương Fields 2026.

Trước đó, cô đã giành nhiều giải thưởng uy tín như Salem Prize và Huy chương vàng ICCM. Ở tuổi 35, cô vẫn đủ điều kiện tranh giải thưởng danh giá nhất của toán học dành cho nhà khoa học dưới 40 tuổi.

Đột phá trong lý thuyết số

Bên cạnh Vương Hồng, Đường Vận Thanh cũng ghi dấu ấn với công trình trong lý thuyết số.

Cô cùng Vesselin Dimitrov giải quyết “giả thuyết về mẫu số không bị chặn” - một bài toán tồn tại lâu năm liên quan đến các dạng mô-đun. Đây được xem là bước tiến quan trọng, nối tiếp các kết quả kinh điển trong lĩnh vực, trong đó có công trình của Roger Apéry cách đây hơn 40 năm.

Phó giáo sư Đường Vận Thanh. Ảnh: University of California, Berkeley

Nữ Phó giáo sư Đường Vận Thanh từng tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh trước khi nhận bằng Tiến sĩ tại Đại học Harvard vào năm 2016. Sau thời gian công tác tại nhiều viện nghiên cứu uy tín như Caltech, cô chính thức gia nhập đội ngũ giảng viên khoa Toán của Đại học California, Berkeley (UC Berkeley) vào năm 2022.

Trong sự nghiệp nghiên cứu, Phó giáo sư Đường Vận Thanh đã sở hữu nhiều giải thưởng khoa học uy tín, có thể kể đến như giải SASTRA Ramanujan, học bổng nghiên cứu Sloan và giải Nghiên cứu AWM Microsoft.

Gương mặt trẻ của toán học hiện đại

Trong khi đó, Trương Minh Gia - đại diện thế hệ sinh sau năm 1995 - được vinh danh nhờ các nghiên cứu ở giao điểm giữa lý thuyết số và hình học đại số.

Các công trình của cô về đa tạp Shimura mở ra hướng tiếp cận mới trong việc nghiên cứu cấu trúc sâu của toán học hiện đại.

Tiến sĩ Mingjia Zhang làm diễn giả trong một hội thảo Toán học. Ảnh: Institute for Advanced Study in Mathematics

Mingjia Zhang từng theo học ngành Toán tại cả Bắc Kinh và Bonn (Đức). Cô cũng từng là nghiên cứu sinh tại Viện Toán học Bonn, thuộc nhóm nghiên cứu "Hình học số học và Lý thuyết biểu diễn".

Bước ngoặt quan trọng đến vào năm 2023 khi cô nhận bằng Tiến sĩ với luận văn mang tên "A PEL-type Igusa Stack and the p-adic G". Đáng chú ý, người trực tiếp hướng dẫn cô chính là Giáo sư Peter Scholze - một nhà toán học từng giành giải Fields.

Hiện tại, Mingjia Zhang đang đảm nhiệm vị trí Nghiên cứu viên von Neumann (von Neumann Fellow) tại Viện Nghiên cứu Cao cấp (IAS) Princeton và Đại học Princeton. Hướng nghiên cứu chính của cô tập trung vào chương trình Langlands và lý thuyết Hodge p-adic. Bên cạnh đó, cô cũng dành nhiều tâm huyết tìm hiểu về hình học và đối đồng điều của các đa tạp Shimura, cũng như mối liên hệ với các cấu trúc địa phương tương ứng.

Theo Hoàng Linh (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây