Trên chương trình truyền hình The Tonight Show của đài NBC (Mỹ) hồi tháng 2/2025, Bill Gates nhận định phần lớn công việc của con người sẽ do máy móc đảm nhiệm trong tương lai.

Tuy nhiên, ông cũng đưa ra một danh sách gồm 4 lĩnh vực cốt lõi mà AI khó có thể thay thế.

Lập trình viên

Đây là cái tên gây bất ngờ nhất, bởi lập trình vốn là lĩnh vực chịu tác động mạnh mẽ nhất từ AI. Tuy nhiên, Bill Gates khẳng định lập trình vẫn sẽ là nghề nghiệp của con người trong cả trăm năm tới.

Thực tế, AI có thể viết mã nhanh chóng, nhưng con người mới là yếu tố quyết định để phát hiện lỗi, tinh chỉnh thuật toán và thúc đẩy hệ thống phát triển.

Khi AI xuất hiện càng nhiều, thế giới càng cần thêm con người để xây dựng, giám sát và kiểm tra chúng. Lập trình viên không bị thay thế, họ chỉ chuyển sang làm những công việc ở cấp độ cao hơn.

Nhà nghiên cứu sinh học

Dù AI rất mạnh trong việc chẩn đoán bệnh hay phân tích bản đồ gene, công nghệ này vẫn thiếu đi sự sáng tạo cần thiết cho các phát hiện khoa học mang tính đột phá.

Các bước tiến lớn trong ngành sinh học thường không đến từ việc xử lý dữ liệu sẵn có một cách hiệu quả hơn.

Chúng đến từ những câu hỏi chưa từng ai nghĩ tới, từ việc kết nối các lĩnh vực khác nhau và từ những bước nhảy vọt về trực giác của con người.

AI có thể đẩy nhanh tiến độ và tìm ra quy luật trong các tập dữ liệu lớn, nhưng việc giải mã ý nghĩa của các quy luật đó và ứng dụng chúng ra sao vẫn cần đến các nhà sinh học.

Chuyên gia năng lượng

Ngành năng lượng đang chịu áp lực lớn từ biến đổi khí hậu toàn cầu và sự dịch chuyển sang năng lượng xanh.

Lĩnh vực này không chỉ phụ thuộc vào vật lý hay kỹ thuật, mà còn chịu tác động sâu sắc bởi địa chính trị, luật pháp và các cuộc khủng hoảng bất ngờ.

Một thuật toán có thể tối ưu hóa mạng lưới điện, nhưng không thể xử lý các hệ lụy chính trị khi một nhà máy hạt nhân ngừng hoạt động, hoặc đưa ra quyết định ứng phó khi một cơn bão lớn chuẩn bị đổ bộ vào các cơ sở lọc dầu.

Trong các tình huống khủng hoảng, tư duy và năng lực quyết định của con người là không thể thay thế.

Vận động viên chuyên nghiệp

Đây là nghề nghiệp thứ tư được Bill Gates bổ sung. Khác với ba ngành trên, vận động viên an toàn trước làn sóng AI không phải vì công nghệ không thể mô phỏng các động tác thể chất.

Sự phát triển của robot hoàn toàn có thể giúp máy móc thực hiện những cú đánh bóng chính xác.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là tâm lý người xem: Công chúng không muốn xem máy móc thi đấu.

Thể thao hấp dẫn không chỉ ở những kỷ lục tuyệt đối, mà còn ở kịch bản khó lường, những thất bại, nỗ lực và cảm xúc thuần túy của con người.

Đây là một loại hình bảo chứng công việc đặc biệt, dựa trên nhu cầu kết nối cảm xúc của xã hội.

Góc nhìn trái chiều từ giới công nghệ

Dù nhận định của Bill Gates mang tính lạc quan, nhiều lãnh đạo công nghệ khác lại có cái nhìn thận trọng hơn. Chẳng hạn, CEO Nvidia Jensen Huang cho rằng nghề lập trình có thể biến mất do sự phổ biến của AI, đồng thời khuyên thế hệ trẻ nên chuyển hướng sang sinh học, sản xuất chế tạo, giáo dục hoặc nông nghiệp.

Trong khi đó, Dario Amodei - CEO Anthropic cảnh báo, AI có khả năng cắt giảm tới 50% các công việc văn phòng ở cấp độ cơ bản, khiến những người mới tham gia thị trường lao động gặp nhiều khó khăn.

Theo Báo cáo Tương lai Việc làm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2030, khoảng 22% công việc trên toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng bởi AI.

Dù có 170 triệu vị trí mới được tạo ra và 92 triệu vị trí bị dịch chuyển (tăng ròng 78 triệu việc làm), thách thức lớn nhất vẫn là khoảng cách về kỹ năng khi có tới 40% kỹ năng cốt lõi của người lao động bắt buộc phải thay đổi.

Theo Du Lam (Vietnamnet)