Ở các bản làng người Gié Triêng tại Đà Nẵng, mỗi khi có việc chung - từ chuyện học hành của con trẻ đến những mâu thuẫn trong cộng đồng, luôn có những người âm thầm đứng ra thu xếp. Bà con gọi họ bằng một cái tên giản dị: “người giúp việc” cho làng.
Không cần chức danh hành chính, họ lặng lẽ gánh vác việc chung, bền bỉ làm cầu nối giữa chính quyền với người dân, giữa chủ trương, chính sách với đời sống hằng ngày. Dấu chân của những “người giúp việc” ấy in đậm trong từng đổi thay của bản làng.
Nói đi đôi với làm
Giữa núi rừng Khâm Đức, người Gié Triêng luôn dành cho già làng A Song Ba sự kính trọng đặc biệt. 78 tuổi đời, hơn hai thập kỷ là đảng viên, ông được xem như một “cột mốc sống” của niềm tin trong cộng đồng.
Sinh ra và lớn lên ở làng Lao Đu, những năm 1970, ông A Song Ba tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Sau ngày đất nước giải phóng, ông đảm nhiệm nhiều vị trí công tác ở cơ sở trước khi nghỉ hưu vào năm 2012. Rời công việc chính thức, ông vẫn gắn bó với việc làng.
Suốt hơn 20 năm được bà con tín nhiệm là người có uy tín, già Ba luôn đi đầu trong các phong trào của thôn.
Già A Song Ba chia sẻ, muốn người dân tin thì mình phải làm trước, nói đi đôi với làm.
Khi chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai, ông A Song Ba là người tiên phong. Ông vận động bà con hiến hơn 5.000 m² đất để mở đường bê tông nông thôn, góp hàng nghìn ngày công làm nhà văn hóa, mở đường vào khu sản xuất. Bản thân ông cũng tự nguyện hiến 2.000 m² đất của gia đình để xây trường học cho trẻ em.
“Khi hiến đất, tôi nghĩ đơn giản lắm. Trời cho mình đất thì mình cho lại con cháu. Mình không mang đất đi được đâu, chỉ mang theo chữ và cái tâm”, già Ba trải lòng.
Dấu ấn sâu đậm nhất gắn với tên tuổi ông là sáng kiến “Tiếng kẻng học bài”. Hơn 20 năm nay, cứ đúng 19 giờ, tiếng kẻng lại vang lên, nhắc trẻ em vào bàn học, nhắc cha mẹ quan tâm đến việc học của con. Nhờ sự kiên trì ấy, tỷ lệ học sinh bỏ học ở Lao Đu giảm rõ rệt; nhiều em học tiếp lên cao, có việc làm ổn định rồi quay về góp sức cho quê hương.
Thôn Lao Đu - ngôi làng người Gié Triêng hôm nay khang trang, sạch đẹp giữa núi rừng Trường Sơn.
Không chỉ chăm lo chuyện học hành, già Ba còn kiên trì vận động bà con từ bỏ tập quán du canh du cư, không phá rừng làm rẫy, khai hoang đất bằng để trồng lúa nước, cây ăn quả. Ông đi từng nhà, nói từng người, làm trước để dân tin.
Từ chỗ từng "thiếu ăn", Lao Đu hôm nay đã đổi khác: đường bê tông vào tận ngõ, trường lớp khang trang, điện sáng từng hộ, tỷ lệ hộ nghèo giảm rõ rệt.
Luôn có mặt khi dân cần
Vai trò của người có uy tín thường bắt đầu từ những việc rất đời thường: khi trong thôn xảy ra mâu thuẫn, hay những đợt mưa lũ, dịch bệnh khiến cuộc sống bà con đảo lộn thì họ chính là người đến sớm, ở lại lâu, đứng ra thu xếp để mọi việc được yên.
Ở xã Đắc Pring, già Hiên Giăng (70 tuổi) nhiều năm liền được bà con tín nhiệm bầu là người có uy tín. Gần 40 năm tuổi Đảng, từng kinh qua nhiều cương vị công tác ở cơ sở, ông được người dân tin tưởng bởi sự gương mẫu trong lời nói và việc làm.
Già Giăng, người có uy tín ở xã Đắc Pring, âm thầm gánh vác việc chung của bản làng.
Có thời gian, săn bắt trong rừng từng là thói quen lâu đời của bà con. Già Giăng kiên trì vận động, thuyết phục người dân từ bỏ việc săn bắt, chuyển sang bảo vệ rừng và phát triển sinh kế bền vững. Ông làm trước để dân tin: trồng rừng gỗ lớn, phát triển cây kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương.
“Dân có việc thì mình phải có mặt. Có mặt rồi thì nói chuyện mới thông, việc làng mới yên”, già Giăng nói.
Không chỉ góp sức phát triển kinh tế, ông còn là nghệ nhân chế tác và thổi đinh tút, góp phần gìn giữ đời sống văn hóa truyền thống của người Gié Triêng, đồng thời là cầu nối giữa người dân với lực lượng bộ đội biên phòng trong công tác giữ gìn an ninh biên giới.
Tại xã Phước Năng, ông Nguyễn Văn Dũng (69 tuổi), trưởng thôn 4, là một trong những người có uy tín tiêu biểu trong cộng đồng người Gié Triêng. Hơn 10 năm gắn bó với cương vị trưởng thôn, ông quen với việc “đi từng ngõ, gõ từng nhà” để tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Trước đây, không ít hộ trong thôn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại. Già Dũng cùng cán bộ thôn, xã kiên trì vận động để bà con hiểu rằng muốn thoát nghèo thì trước hết phải tự lo cho cuộc sống của mình; đồng thời hướng dẫn lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp, bỏ dần các hủ tục lạc hậu.
Với bà con trong thôn, già Dũng còn được xem là người “hòa giải mát tay”. Những mâu thuẫn nhỏ thường được ông đứng ra phân tích, giảng giải thấu tình đạt lý, không để kéo dài thành chuyện lớn. Trong các đợt thiên tai, dịch bệnh, ông trực tiếp rà soát từng hộ khó khăn, phối hợp hỗ trợ kịp thời.
“Không có mặt lúc dân khó thì sau này nói gì dân cũng không nghe”, già Dũng chia sẻ.
Bằng sự tận tụy và uy tín, những “người giúp việc” thầm lặng ấy đang góp phần tạo nên những đổi thay rõ nét cho bản làng, từ nếp nghĩ đến cách làm.
