"Mỏ vàng"

Giữa vùng sông nước miền Tây, nơi lục bình từng bị xem là loài “trôi nổi vô danh”, anh Hà Anh Trường (38 tuổi, ở xã Vĩnh Thuận Đông, TP Cần Thơ) lại nhìn thấy một “mỏ vàng” thô mộc.

Trên những dòng sông nước đục giàu phù sa, cây lục bình phát triển vượt trội, thân dài đến 80-90cm, màu vàng đều (khi phơi khô), ít mối nối - những yếu tố lý tưởng để tạo nên sản phẩm mỹ nghệ chất lượng cao.

Anh Trường từng tốt nghiệp ngành Khoa học máy tính ở nước ngoài và khởi nghiệp bằng việc bán hàng thương mại điện tử trên nền tảng Amazon. Trong quá trình làm xuất khẩu, anh nhận ra hàng hóa Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh ở những thị trường khó tính nếu biết khai thác đúng lợi thế.

“Sau một thời gian làm thương mại điện tử, tôi tự hỏi vì sao mình không xuất khẩu những sản phẩm Việt Nam có thế mạnh. Hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam thực chất có rất nhiều lợi thế cạnh tranh”, anh Trường chia sẻ.

Anh Hà Anh Trường bên các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ lục bình chuẩn bị xuất khẩu sang thị trường Âu Mỹ

Năm 2018, khi khảo sát các làng nghề trên cả nước để tìm kiếm mặt hàng xuất khẩu phù hợp, anh nhận thấy các sản phẩm máy móc khó cạnh tranh với Trung Quốc. Trái lại, các sản phẩm thủ công từ nguyên liệu tự nhiên lại có dư địa phát triển rất lớn tại thị trường Âu - Mỹ.

Đó cũng là lúc anh quyết định chọn cây lục bình làm hướng đi riêng.

Theo anh Trường, khí hậu khô ráo tại châu Âu và Bắc Mỹ rất phù hợp với các sản phẩm làm từ lục bình. Đồng thời, xu hướng tiêu dùng xanh, ưu tiên sản phẩm thủ công và có khả năng phân hủy sinh học ngày càng phát triển mạnh.

Ban đầu, anh chỉ thu mua sản phẩm từ các cơ sở sản xuất để thăm dò thị trường. Sau khoảng 1 năm, khi lượng đơn hàng ổn định, anh quyết định mở xưởng ngay giữa vùng nguyên liệu ở miền Tây. 

Năm 2022, anh thành lập thương hiệu riêng, chuyên sản xuất và xuất khẩu các sản phẩm từ lục bình, cói, tre và mây.

Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làm từ lục bình vô cùng đẹp

Từ một cơ sở nhỏ, đến nay, doanh nghiệp của anh đã phát triển hệ thống nhà xưởng rộng hơn 7.000m² với trên 300 mẫu thiết kế. Các sản phẩm tập trung vào nhóm đồ gia dụng thân thiện môi trường như sọt giặt, rổ đựng đồ thay thế nhựa, lót ly, lót đĩa, nhà cho thú cưng, túi xách thời trang...

Đưa tiêu chuẩn quốc tế vào nghề thủ công miền Tây

Tuy nhiên, hành trình đưa cọng lục bình miền Tây ra thế giới không hề dễ dàng. Theo anh Trường, thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ hay kỹ thuật sản xuất mà là thay đổi tư duy sản xuất của người lao động địa phương.

Để xuất khẩu sang các thị trường như Mỹ, Anh, Canada, sản phẩm phải đáp ứng nhiều tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và trách nhiệm xã hội.

“Khách hàng quốc tế đòi hỏi sự minh bạch trong toàn bộ chuỗi cung ứng, cùng các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường, độ an toàn và khả năng phân hủy sinh học”, anh Trường cho biết.

Thời gian đầu, anh gặp không ít khó khăn khi làm việc với bà con nông dân. Trình độ lao động và nhận thức sản xuất theo quy trình chặt chẽ của người dân thời điểm đó còn thấp. Bà con vốn quen làm những mặt hàng dễ, khi bị ép vào khuôn khổ kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để nâng cao giá trị sản phẩm thì khó thích nghi. 

Anh Trường đã phải kiên trì bám trụ, động viên và hướng dẫn bà con trong một thời gian rất dài.

Người lao động địa phương tham gia đan lát sản phẩm từ lục bình góp phần tăng thu nhập lúc nông nhàn.

Công việc này mang lại thu nhập ổn định mỗi tháng cho người dân.

Với tư duy của một kỹ sư công nghệ, anh Trường tiếp tục ứng dụng các giải pháp xanh vào sản xuất. Một trong những sáng kiến đáng chú ý là hệ thống sấy lục bình bằng năng lượng mặt trời, được nghiên cứu từ các mô hình tại Israel và Thụy Điển.

Thay vì tiêu tốn điện năng như phương pháp truyền thống, hệ thống nhà phơi khép kín giúp tạo đối lưu không khí, kiểm soát độ ẩm và làm khô nguyên liệu tự nhiên. Nhờ đó, doanh nghiệp giảm đáng kể chi phí năng lượng và tiến gần hơn tới các tiêu chuẩn ESG quốc tế.

Không chỉ vậy, doanh nghiệp còn xây dựng hệ thống đo lường lượng carbon hấp thụ trên từng sản phẩm để cung cấp cho các đối tác nước ngoài. Chính sự minh bạch này đã giúp thương hiệu từng bước tiếp cận những khách hàng lớn tại thị trường quốc tế.

Hiện doanh nghiệp của anh Trường liên kết với hơn 1.000 hộ dân, hơn 10 làng nghề và hợp tác xã trên cả nước để hình thành chuỗi cung ứng khép kín.

Để chủ động nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp còn quy hoạch vùng trồng lục bình riêng, dọc khoảng 8km đường sông với diện tích mặt nước gần 300ha. Dù mới khai thác khoảng 5% tiềm năng vùng nguyên liệu, nhưng đây được xem là nền tảng cho kế hoạch phát triển lâu dài.

Hệ thống nhà phơi sử dụng năng lượng mặt trời giúp doanh nghiệp giảm tiêu thụ điện năng trong quá trình sấy nguyên liệu.

Vùng nguyên liệu lục bình do doanh nghiệp quy hoạch dọc các tuyến sông giúp chủ động nguồn cung cho sản xuất.

Mô hình sản xuất cũng góp phần tạo việc làm cho lao động nông thôn trong bối cảnh nông nghiệp ngày càng cơ giới hóa. Người dân có thể nhận nguyên liệu về đan lát tại nhà, tăng thêm thu nhập từ 4-6 triệu đồng mỗi tháng.

Anh Trường cho biết, mỗi tháng có hàng nghìn sản phẩm từ lục bình được xuất khẩu sang 9 quốc gia, như Mỹ, Anh, Canada..., mang về doanh thu khoảng 1,2 triệu USD mỗi năm.

Giá trị sản phẩm trải rộng từ những chiếc lót ly giá chưa đến 1USD cho đến các mẫu nhà thú cưng, đồ nội thất hoặc túi xách thủ công tinh xảo có giá từ 120-200 USD.

Dù doanh nghiệp vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng, anh Trường khẳng định không theo đuổi chiến lược phát triển "nóng".

"Thị trường cần đến đâu, mình làm đến đó. Quan điểm của tôi là phát triển sinh kế bền vững cho bà con. Nếu cứ ôm đơn hàng ồ ạt rồi rớt đơn, người dân mất việc làm thì hoàn toàn đi ngược lại định hướng ban đầu", anh khẳng định.

Ảnh: T.C

Theo Hoài Thanh (Vietnamnet)
 
Xem bài viết gốc tại đây