PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng khoa Phục hồi chức năng, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) cho biết, tại phòng khám riêng bà từng tiếp nhận một nam bệnh nhân có lối sống rất lành mạnh, không hút thuốc, ít rượu bia, không béo phì và duy trì chạy bộ đều đặn suốt hơn 10 năm nhưng bất ngờ nhận chẩn đoán bị suy thận mạn tính.

Cầm kết quả xét nghiệm, người đàn ông thất thần khi chỉ số creatinine tăng cao và eGFR giảm mạnh, báo hiệu hệ bài tiết đã bắt đầu tổn thương nghiêm trọng.

Khai thác kỹ tiền sử, bác sĩ Liên phát hiện nguyên nhân từ cách tập luyện sai lầm của bệnh nhân trên.

Theo đó, bệnh nhân gần như không có ngày nghỉ, liên tục chạy cường độ cao ngay cả khi trời nắng nóng nhưng lại ít chú ý bù nước, khiến thận, cơ quan vốn nhạy cảm với tình trạng mất nước kéo dài, liên tục bị thiếu hụt lưu lượng máu nuôi dưỡng.

Nguy hiểm hơn, nam bệnh nhân còn mắc một sai lầm rất phổ biến là lạm dụng thuốc giảm đau kháng viêm mỗi khi bị đau cơ, đau đầu gối để tiếp tục tập vào hôm sau.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: BSCC

Việc kết hợp giữa tình trạng mất nước do vận động quá mức và độc tính từ thuốc giảm đau khi dùng sai cách chính là tác nhân kép khiến chức năng thận suy giảm nghiêm trọng.

Trao đổi thêm về vấn đề này, TS. BS Tạ Quang Thành, Phó giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội giải thích, khi vận động quá mức, cơ thể tăng tiết mồ hôi để thải nhiệt dẫn đến mất nước và giảm thể tích tuần hoàn. Để duy trì cung lượng tim, tim phải đập nhanh hơn nhằm ưu tiên đưa máu ra da để làm mát.

“Hậu quả của quá trình này là lượng máu đến thận bị cắt giảm nghiêm trọng, khi gắng sức mạnh có thể giảm từ 50% đến 75%. Tình trạng giảm thể tích máu, tăng hoạt hóa giao cảm và tiết các hormone co mạch sẽ làm mạch máu đến thận co nhỏ lại, khiến thận thiếu oxy và các tế bào thận bị tổn thương cấp tính”, Tiến sĩ Thành nhấn mạnh.

Chạy bao nhiêu km mỗi ngày thì nguy hiểm?

Tiến sĩ Thành cho biết, nguy cơ tổn thương thận của mỗi cá nhân phụ thuộc vào độ tuổi, vận tốc, thời gian chạy, thời tiết, lượng nước bù và bệnh lý nền.

Tuy nhiên, dựa trên các nghiên cứu ở vận động viên, mức độ nguy cơ được phân loại như sau:

Nguy cơ thấp: Chạy 3-5 km/ngày, thời gian 30-40 phút, nhiệt độ ngoài trời dưới 28 độ C và uống đủ nước.

Nguy cơ trung bình: Chạy 5-10 km/ngày, thời gian 45-90 phút, nhiệt độ 30-32 độ C, bổ sung thiếu nước từ 2% đến 3% trọng lượng cơ thể.

Nguy cơ cao: Chạy 10 km/ngày, thời gian 90 phút, nhiệt độ 32-35 độ C và không uống nước đúng cách.

Nguy cơ rất cao: Chạy marathon cự ly dài trên 10 km.

Từ căn cứ trên, Tiến sĩ Thành cho rằng combo tổn thương cấp gồm mất nước, nắng nóng và gắng sức nếu lặp lại liên tục sẽ gây xơ hóa ống kẽ thận, dẫn đến bệnh thận mạn tính sau vài tháng đến vài năm. Thậm chí, có trường hợp tổn thương nặng ngay lần đầu đến mức phải lọc máu cấp cứu hoặc chịu di chứng "hỏng thận" vĩnh viễn sau đó.

Chuyên gia lưu ý, người chạy bộ cần dừng tập ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu: lơ mơ, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu dữ dội tăng dần, nhịp tim quá nhanh, chuột rút, đau cơ dữ dội, cơ thể ngừng tiết mồ hôi, tiểu ít và nước tiểu sẫm màu để tránh suy thận cấp.

Để phòng ngừa, Hội Thận học Mỹ (KDIGO) khuyến cáo người tập cần duy trì đủ nước dựa trên việc theo dõi cân nặng trước, sau tập, màu sắc, số lượng nước tiểu và lượng mồ hôi mất đi (tránh để mất quá 2% trọng lượng cơ thể). Đồng thời, người tập nên thích nghi với thời tiết nắng nóng bằng cách tăng dần thời gian và cường độ chạy một cách khoa học.

Theo N. Huyền (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây