Giá sầu riêng tại nhiều vùng nguyên liệu tiếp tục lao dốc khi Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch chính. Trong khi đó, xuất khẩu vẫn tăng trưởng mạnh, cho thấy nghịch lý cung vượt cầu và áp lực chất lượng đang đè nặng lên ngành hàng tỷ USD này.
Giá sầu riêng giảm đều ở các loại
Theo ghi nhận thị trường, ngày 16/7, giá sầu riêng Monthong được thu mua tại vùng trồng Đắk Lắk chỉ từ 63.000-65.000 đồng/kg đối với hàng loại A, 43.000-45.000 đồng/kg đối với hàng loại B. Tại khu vực Đông Nam Bộ như Đồng Nai (khu vực Bình Phước cũ), mức giá từ 65.000-69.000 đồng/kg đối với hàng loại A và 48.000-50.000 đồng/kg đối với hàng loại B.
Riêng với Ri 6, mức giá ghi nhận giảm đều ở các khu vực, chỉ 35.000-39.000 đồng/kg với hàng loại A và 20.000 đồng/kg với hàng loại B.
So với cùng kỳ năm ngoái, giá thu mua sầu riêng xuất khẩu đã giảm khoảng 40.000-42.000 đồng/kg, tương đương mức giảm 30-50%, thấp nhất kể từ đầu năm.
Đáng chú ý, từng được ví là "vua sầu riêng", Musang King Việt Nam cũng ghi nhận đà giảm giá, chỉ từ 50.000-70.000 đồng/kg, mức thấp nhất kể từ khi được bán thương mại.
Trao đổi với PV VietNamNet, ông Lê Trường, thương lái thu mua sầu riêng tại Đắk Lắk, xác nhận, gần 10 ngày nay, giá thu mua sầu riêng giảm đều. Một số kho thu mua giá cao hơn nhưng cũng đòi hỏi tiêu chí khắt khe hơn.
Xác nhận xu hướng này, ông Trịnh Văn Quang, quản lý thu mua tại Công ty xuất khẩu Hoàng Thắng (Đắk Lắk) còn cho hay, tỷ lệ sầu riêng đạt chuẩn xuất khẩu cũng không đạt như kỳ vọng, khiến các doanh nghiệp dè dặt trong thu mua.
Giá sầu riêng đang giảm mạnh. Ảnh: Thu Hà
Theo ông Quang, thời gian qua, tại khu vực Đắk Lắk, mưa kéo dài nhiều ngày, nông dân không xử lý kỹ thuật kịp thời nên chất lượng cơm sầu riêng bị ảnh hưởng, không đủ điều kiện thu mua để xuất khẩu.
Tại doanh nghiệp của ông, trung bình cứ 10 xe hàng về kho thì chỉ lựa chọn và giữ lại được khoảng 4 đến 5 xe đạt yêu cầu xuất khẩu, tỷ lệ hao hụt lên đến 50%.
Ngoài yếu tố thời tiết, ông Quang cho biết, Trung Quốc - thị trường nhập khẩu sầu riêng lớn nhất của nước ta, đang siết chặt quy định về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và truy xuất nguồn gốc. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp không dám thu mua ồ ạt, làm sức mua trên thị trường suy giảm và giá nguyên liệu tiếp tục chịu áp lực giảm.
Để đối phó với rủi ro, doanh nghiệp đã chủ động giảm sản lượng xuất khẩu xuống còn 1-2 container/ngày, thay vì mức 3-4 container/ngày như cùng kỳ năm ngoái. Nhiều đơn vị cũng chọn giải pháp an toàn này, khiến sức mua giảm và giá thu mua nguyên liệu tiếp tục đi xuống.
Cần giải pháp bền vững
Trái ngược với diễn biến giá trong nước, xuất khẩu sầu riêng những tháng gần đây đã tăng trở lại. Theo dữ liệu từ Hải quan Việt Nam, 5 tháng đầu năm nay, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt hơn 562,4 triệu USD, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước và chiếm khoảng 20,3% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước.
Riêng trong tháng 5, xuất khẩu sầu riêng đạt 269 triệu USD, tăng mạnh 278% so với tháng trước và tăng 32% so với cùng kỳ năm 2025.
Về cơ cấu, sầu riêng tươi tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất với 483 triệu USD, tương đương 86% tổng kim ngạch, tăng 43% so với cùng kỳ. Sầu riêng đông lạnh đạt 78 triệu USD, tăng 60% và chiếm 14%, trong khi các sản phẩm chế biến mới chiếm khoảng 0,2%.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của sầu riêng Việt Nam, với kim ngạch xuất khẩu đạt 492 triệu USD trong 5 tháng đầu năm, tăng 76,7% so với cùng kỳ năm trước và chiếm tới 87,5% tổng giá trị xuất khẩu sầu riêng.
Ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng thư ký Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit) lý giải sự tăng trưởng trên bắt nguồn từ diện tích sầu riêng tăng nhanh trên cả nước, dẫn tới nguồn cung tăng mạnh, có thời điểm vượt khả năng hấp thụ của thị trường. Vì thế, tổng thể kim ngạch xuất khẩu vẫn tăng.
Dù vậy, ông Mười phân tích, việc giá sầu riêng xuất khẩu giảm phần nào bộc lộ nhiều vấn đề của ngành, nhất là về chất lượng sản phẩm.
“Về lâu dài, muốn thúc đẩy ngành phát triển bền vững, cần tập trung vào nhiều vấn đề, trước hết là nâng cao chất lượng sản phẩm toàn diện và đồng bộ. Muốn nâng cao, phải giải quyết bài toán mã số vùng trồng”, ông nói.
Cần giải pháp bền vững cho ngành sầu riêng Việt Nam. Ảnh: Thu Hà
Hiện nay, số lượng mã số vùng trồng đang ít so với dung lượng của thị trường, điều này xuất phát từ những quy định “cứng”.
Ông Mười dẫn chứng, một số nhà vườn có diện tích 2-3ha, dù được cấp mã truy xuất nguồn gốc nhưng vẫn chưa đủ điều kiện để cấp mã số vùng trồng. Có trường hợp đủ điều kiện diện tích và truy xuất nguồn gốc nhưng chưa đáp ứng quy định về sản xuất chuyên canh một loại cây.
“Điều này rất khó trong việc quản lý đồng bộ. Khi toàn bộ chuỗi được quản lý thống nhất thì mới có thể thúc đẩy hoạt động sản xuất kinh doanh xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường”- ông Mười nói và cho rằng để tháo gỡ vấn đề này, ngoài nỗ lực của các cơ quan chức năng thì còn cần sự phối hợp từ các thị trường nhập khẩu.
Nhìn vào thực tế của địa phương, ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội sầu riêng Đắk Lắk, cũng đồng thuận và cho hay diện tích được cấp mã số tại địa phương vẫn dừng lại ở con số 280, dù dung lượng thị trường rất lớn. Vì thế, việc đẩy nhanh số hóa và minh bạch về các thủ tục cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc rất quan trọng.
“Quan trọng là phải siết chặt vấn đề an toàn thực phẩm ngay từ vùng trồng, từ từng vườn của nông dân. Chúng ta cần tuân thủ nghiêm các quy định, bởi thị trường nội địa hay xuất khẩu đều là thị trường và đều phải đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng. Cơ quan quản lý nhà nước cũng cần tăng cường kiểm tra sự tuân thủ nói trên”, ông Trung lưu ý.
Ở góc độ thương mại, bà Ngô Tường Vy - Tổng Giám đốc Tập đoàn Chánh Thu, cũng nhìn nhận giá sầu riêng giảm không chỉ do cung vượt cầu, mà còn đến từ các yếu tố chất lượng. Bà chia sẻ, 2 năm qua, tại thủ phủ sầu riêng Tây Nguyên, thời tiết bất lợi khiến tỷ lệ cơm sầu đạt chuẩn giảm, cùng với việc người trồng chưa sử dụng phân bón phù hợp làm thay đổi chất lượng trái, khiến giá giảm.
Không chỉ Việt Nam, giá sầu riêng các nước lân cận cũng giảm. Theo bà, khi diện tích trồng tiếp tục mở rộng, giá sầu riêng có thể giảm thêm 5-10% mỗi năm. Vì vậy, nâng chất lượng thay vì mở rộng diện tích sẽ là chìa khóa để duy trì giá trị ngành hàng.
Theo Thu Hà (Vietnamnet)
