TS Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh hiện là giảng viên ngành Khoa học Robot tại Đại học Queensland (Australia). Chàng trai quê Cần Thơ sở hữu gần 30 bài báo khoa học trên các tạp chí quốc tế, thu hút hơn 2.200 lượt trích dẫn, trong đó có 2 công trình thuộc nhóm 1% được trích dẫn nhiều nhất thế giới.

Dẫu vậy, anh khẳng định chưa bao giờ coi việc làm khoa học là một cuộc chạy đua thành tích và cũng không tự đặt ra áp lực phải công bố quá dồn dập.

“Có những bài báo thậm chí phải mất gần ba năm để hoàn thành, với thí nghiệm thực hiện ở ba quốc gia và hơn chục tác giả tham gia. Nhưng khi công trình như vậy được chấp nhận và được các nhóm nghiên cứu hàng đầu trích dẫn, mình cảm thấy công sức bỏ ra là xứng đáng”, anh nói.

Từ chàng sinh viên Bách khoa đến hành trình du học

Hơn 10 năm trước, khi vừa tốt nghiệp Trường Đại học Bách khoa TPHCM, Thiên Minh vẫn chưa mường tượng được con đường đi của mình trong tương lai. Anh đã dành khoảng một năm để tìm kiếm và nộp hồ sơ cho các học bổng quốc tế.

Tháng 7/2015, anh được giáo sư Xie Lihua của Đại học Công nghệ Nanyang (NTU, Singapore) nhận làm nghiên cứu sinh. Cơ hội này đã mở ra cho chàng trai người Việt khoảng thời gian được làm việc, tích lũy kinh nghiệm trong môi trường nghiên cứu kỹ thuật hàng đầu châu Á.

“Khi mới vào nhóm nghiên cứu của giáo sư, tôi là người ít kinh nghiệm nhất nên chủ yếu học hỏi từ các anh chị đi trước”, anh nhớ lại.

Tại Đại học Công nghệ Nanyang, nhóm của giáo sư Xie vốn nổi tiếng về lý thuyết điều khiển và hệ thống, đồng thời bắt đầu mở rộng sang robotics - lĩnh vực nghiên cứu robot và hệ thống tự hành. Nhờ đó, anh và các cộng sự trở thành những người tiên phong trong hướng nghiên cứu này.

Không lâu sau, Thiên Minh trở thành người đầu tiên trong nhóm có bài báo công bố trên các tạp chí và hội thảo của IEEE Robotics and Automation Society.

TS Nguyễn Phạm Nhất Thiên Minh. Ảnh: NVCC

Sau khi tốt nghiệp tiến sĩ, anh tiếp tục nhận học bổng nghiên cứu sau tiến sĩ tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) và Viện Công nghệ Hoàng gia KTH (Thụy Điển). Đến tháng 12/2025, TS Minh chính thức gia nhập Đại học Queensland (Australia) với vai trò giảng viên Khoa học robot.

Trên hành trình từ nghiên cứu sinh, nhà nghiên cứu sau tiến sĩ đến giảng viên trẻ ở Australia, TS Minh cho rằng những thành quả này đều nhờ vào nền tảng đã được tôi luyện trong những năm học đại học tại Việt Nam.

“Có nhiều điều trước đây tưởng bình thường, nhưng khi ra nước ngoài mình mới thấy nó thật sự giá trị. Chẳng hạn sinh viên Bách khoa được rèn 'kỷ luật thép' khi phải vào học từ 6h40 sáng, hay trong các môn thực tập kỹ thuật, chỉ cần chuẩn bị thiếu hoặc làm sai quy trình là có thể bị cho về ngay”, anh kể.

Nhờ đó, anh đã hình thành thói quen làm việc cẩn thận và có trách nhiệm trong suốt quá trình làm nghiên cứu khoa học.

“Bị từ chối không phải là sự phủ nhận năng lực của bản thân”

Dẫu vậy, TS Thiên Minh thừa nhận hành trình mình đi không hề bằng phẳng. Khoảng hai năm gần đây, anh bắt đầu nộp hồ sơ vào các vị trí giảng dạy tại nhiều trường đại học. Dù đã có các công bố khoa học và lượng trích dẫn nhất định, anh vẫn nhiều lần nhận email từ chối.

“Tôi không xem đó là sự phủ nhận năng lực của bản thân. Tôi hiểu rằng mỗi hội đồng tuyển dụng đều có định hướng và nhu cầu khác nhau, vì vậy tôi vẫn tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, mở rộng hợp tác quốc tế, tham gia tổ chức workshop và đảm nhận vai trò phản biện, biên tập viên cho các tạp chí khoa học. Tôi tin rằng nếu tiếp tục làm tốt chuyên môn và kiên trì với hướng đi của mình thì sớm muộn cũng có nơi cần đến”, anh nhớ lại.

Anh Minh là cựu sinh viên Trường Đại học Bách khoa TPHCM. Ảnh: NVCC

Ngoài chuyện xin việc, anh còn bị từ chối đăng các bài báo khoa học. Lần đầu tiên bài báo do anh làm tác giả chính bị từ chối là khi anh đã làm nghiên cứu sau tiến sĩ hơn một năm. Nhưng khi nhìn lại, anh nhận ra công trình đó thực chất chỉ là phiên bản mở rộng của nghiên cứu trước và chưa tạo được dấu ấn đủ mạnh.

Một lần khác, bài báo của anh được phản biện trong hơn 6 tháng nhưng cuối cùng lại bị từ chối vì tác giả chưa trình bày rõ ràng các đóng góp khoa học. Sau khi dành thêm nửa năm chỉnh sửa và xin ý kiến từ nhiều đồng nghiệp, bài báo cuối cùng đã được chấp nhận.

Sau nhiều lần bị từ chối, anh nhận ra không nên để những lời từ chối định nghĩa giá trị bản thân, mà cần tiếp tục làm việc thực chất và để kết quả lên tiếng.

Anh Minh hiện là giảng viên ngành Khoa học Robot tại Đại học Queensland. Ảnh: NVCC

Hiện nay, các nghiên cứu của anh Minh tập trung vào ba lĩnh vực: Robot perception (nhận thức robot), cooperative control (điều khiển hợp tác) và robot learning (robot học). Theo anh, ba hướng nghiên cứu này thực chất đều xuất phát từ một mối quan tâm chung là làm sao để robot có thể thực hiện những nhiệm vụ phức tạp trong thế giới thực, vượt qua những giới hạn mà con người không thể làm được.

Anh cũng đánh giá Việt Nam có cơ hội tạo ra những công trình robot có giá trị quốc tế. Một trong những hướng khả thi là xây dựng các bộ dữ liệu robot đặc thù cho môi trường Việt Nam, đặc biệt trong các đô thị đông đúc và phức tạp. Những dữ liệu này có thể trở thành nền tảng cho các nghiên cứu về robot learning và hệ thống tự hành, từ đó mở ra nhiều công bố khoa học và ứng dụng thực tiễn.

Sau khi gia nhập Đại học Queensland, TS Minh đang tập trung xây dựng nhóm nghiên cứu mới. Trong thời gian tới, anh hy vọng có thể công bố thêm các công trình nghiên cứu và tìm kiếm cơ hội hợp tác với cộng đồng khoa học trong nước.

“Tôi muốn đóng góp cho Việt Nam bằng tri thức và kết nối, hỗ trợ các nhóm khoa học trẻ tại Việt Nam để cùng phát triển lĩnh vực robot và hệ thống tự hành”, anh nói.

Theo Thúy Nga (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây