Câu nói ấy rơi xuống căn phòng nhỏ như một hòn sỏi ném vào mặt nước đang lặng. Không ồn ào, nhưng lan ra từng vòng rất chậm.

Tôi đứng sững bên bàn học, tay còn cầm cây thước nhựa, chẳng biết nên đặt nó xuống hay nói thêm điều gì. Con bé quay mặt đi, hai vai rung nhẹ. Ngoài kia, tiếng xe vẫn đều đều trôi qua. Mọi thứ vẫn nguyên đó, chỉ có tôi bỗng thấy mình lạc ra khỏi chính căn nhà của mình.

Tôi bực. Nhưng cái bực ấy quyện chặt với một niềm thương rất khó gọi tên. Sáu tuổi, con bé đã biết từ chối, biết tự vệ theo cách của mình.

Tôi nhìn mái tóc cắt ngắn còn vểnh lên sau gáy, nhìn cái lưng bé xíu quay về phía tôi, chợt nhận ra giữa hai bố con đang có một khoảng cách mỏng manh mà rõ rệt, như sợi chỉ căng, chỉ cần kéo thêm một chút nữa là sẽ đứt.

Mãi sau, khi con bé khóc mệt rồi im lặng, tôi mới hiểu rằng câu nói ấy không phải tự nhiên mà có. Nó được tích lại từ một buổi sáng vội vàng, từ một cuốn vở bị bỏ quên, và từ rất nhiều điều nhỏ nhặt khác mà tôi, bố của con bé, đã đi ngang qua mà không kịp nhận ra.

***

Buổi sáng hôm ấy bắt đầu như rất nhiều buổi sáng khác trong nhà tôi: Vội vàng và thiếu ngủ.

Mẹ con bé đi làm sớm, giao lại việc đưa con đi học cho tôi. Tôi lục đục dậy, vừa đánh răng vừa nghĩ đến cuộc họp đầu ca ở nhà máy, đầu óc còn lơ mơ.

Con bé ngồi trên giường, hai chân đung đưa, ngoan ngoãn để tôi mặc áo, xỏ giày, miệng lẩm nhẩm một bài hát học được trên lớp. Tôi xếp sách vở cho con theo thói quen đã thành nếp, nhưng cái thói quen ấy lại luôn đi kèm một tật xấu cố hữu: Hay quên.

Minh họa: Võ Văn

Tôi nhớ mình đã cầm lên một thứ gì đó, rồi lại đặt xuống, rồi tự nhủ rằng đã cho vào cặp. Đồng hồ trên tường chỉ sát giờ, tiếng xe ngoài ngõ thúc giục. Tôi thôi không kiểm tra lại nữa, tự trấn an rằng mọi thứ chắc đã ổn.

Hai bố con vội vàng chạy xuống nhà. Ở đầu ngõ, chiếc xe đưa đón trường mẫu giáo đã đậu sẵn. Con bé nhảy lên xe, quay lại vẫy tay với tôi, nụ cười còn nguyên vẹn và tin cậy.

Ít phút sau, tôi đứng chờ xe buýt công ty, dòng người đi làm buổi sáng trôi qua trước mặt, hoàn toàn không biết rằng trong chiếc cặp nhỏ xíu của con, cuốn vở tập viết đã bị bỏ quên ở nhà.

***

Tối về, mọi thứ lại trượt về guồng quen thuộc. Ăn cơm xong, con bé được gọi vào bàn học. Bài tập hôm ấy không nhiều: Một bài đọc đánh vần và một trang tập viết. Tôi thở phào, nghĩ bụng tối nay chắc sẽ nhẹ nhàng.

Thế nhưng, vừa mở cặp, con bé chợt khựng lại. Nó lục lọi một hồi, rồi ngẩng lên nhìn tôi, ánh mắt ngơ ngác pha bực bội: “Bố ơi, vở viết đâu rồi?”.

Câu hỏi ấy làm tôi sững người. Cảm giác mơ hồ buổi sáng chợt quay lại, rõ ràng đến khó chịu.

Tôi lục lại cặp thêm lần nữa, như thể cuốn vở có thể tự nhiên xuất hiện. Không có. Con bé mím môi: “Bố quên mang cho con. Cô không viết mẫu vào bài. Con không biết viết”.

Tôi nói sẽ lên mượn vở bạn Đan ở tầng trên để chép lại. Con bé phụng phịu nhưng vẫn theo tôi lên cầu thang.

Vở mượn được đặt ngay ngắn trên bàn, bài mẫu rõ ràng, tưởng chừng mọi việc sẽ trôi chảy từ đây. Nhưng không. Con bé quay ra mải mê với quả bóng bay có nước lồng bên trong, thứ đồ chơi học được từ mấy video trên mạng. Nó loay hoay cắt, buộc, thả, rồi cười khúc khích một mình, quên hẳn trang vở đang chờ.

Tôi nhắc nhẹ. Không nghe. Tôi nhắc to hơn. Sự kiên nhẫn mỏng manh trong tôi bắt đầu rạn ra. Nói nặng hơn. Con bé cau mày. Rồi tôi tét vào mông nó một cái.

Con bé bật khóc, vừa khóc vừa nói, giọng đứt quãng: “Con... con chỉ muốn... học với mẹ thôi. Bố toàn quát mắng. Bố chẳng yêu con”.

Câu nói ấy như một nhát cắt. Tôi đứng sững. Trước mặt tôi, đứa trẻ sáu tuổi đang khóc nấc vì cảm thấy mình không được yêu thương. Còn tôi, trong khoảnh khắc ấy, lần đầu tiên thấy mình vụng về đến mức không biết phải làm một người bố như thế nào cho đúng.

***

Tiếng khóc của con bé kéo tôi trôi ngược về những buổi tối rất xa, khi tôi còn là một đứa trẻ.

Ngày ấy, trong nhà tôi, việc học không có nhiều lựa chọn. Sai là bị phạt. Phạt thì nằm úp xuống phản, roi vọt nhiều hay ít tùy lỗi. Không được cãi. Cũng chẳng ai hỏi xem đứa trẻ có hiểu bài hay không.

Tôi vẫn nhớ rất rõ cảm giác vừa đau, vừa tủi, vừa sợ, nhưng tuyệt nhiên không dám khóc thành tiếng. Tôi học cách chịu đựng, học cách vâng lời, và mang theo một niềm tin mơ hồ rằng đó là con đường đúng đắn để một đứa trẻ trưởng thành. Tôi cũng tin như vậy, cho đến khi đứng trước con gái mình.

Bây giờ, nhìn con bé sụt sịt trước mặt, tôi nhận ra rằng giữa những trận roi vọt ngày xưa và tiếng khóc hôm nay có một khoảng cách rất dài. Không chỉ là thời gian. Trẻ con bây giờ biết nói ra cảm xúc của mình. Biết nói rằng chúng buồn. Biết nói rằng chúng không muốn. Và có lẽ, chính điều đó buộc người lớn phải học lại cách lắng nghe.

Tôi chợt thấy mình đang lặp lại con đường cũ một cách vụng về. Cái “yêu cho roi cho vọt” hóa ra lại là cách dễ dàng nhất để người lớn trốn tránh việc lắng nghe. Và trong căn phòng nhỏ tối hôm ấy, tôi hiểu rằng nếu cứ tiếp tục như vậy, không phải con tôi sợ hãi, mà chính tôi sẽ đánh mất kết nối với con mình.

***

Sau một hồi khóc mệt, con bé nín dần. Tôi kéo ghế ngồi xuống bên cạnh, không nói thêm lời trách móc nào. Trên bàn học, trang vở vẫn mở, cây bút chì lăn chéo một góc. Tôi nhẹ giọng bảo con viết tiếp.

Con bé cầm bút, viết được nửa chữ thì dừng, quay sang gọt bút chì cho thật nhọn, rồi tìm cục tẩy để xóa một nét vừa viết. Mỗi động tác đều chậm rãi, như thể kéo dài thời gian.

Tôi không thúc giục nữa. Ngồi nhìn con, tôi chợt nhận ra sự thiếu tập trung ấy giống một cách tự vệ rất trẻ con. Viết thêm được vài chữ, con bé bỗng ngẩng lên, nói như thể tiện miệng: “Hôm trước bạn Bun lấy bút chì chọc vào tay con, chảy máu bố ạ”.

Rồi nó kể tiếp, từ chuyện này sang chuyện khác, vừa viết vừa nói. Tôi nghe, gật đầu, thỉnh thoảng hỏi thêm một câu. Con bé quên mất rằng mình đang bị “bắt học”, tay lần lượt viết hết chữ này đến chữ khác. Trang vở dần đầy lên lúc nào không hay.

Khi con bé viết xong dòng cuối cùng, nó đặt bút xuống, thở phào rất khẽ. Tôi nhìn trang vở ngay ngắn trước mặt, rồi nhìn sang con, chợt thấy trong lòng mình có một niềm vui rất nhỏ nhưng rõ ràng.

***

Sinh nhật tròn sáu tuổi của con bé diễn ra mấy hôm trước đó. Căn nhà ồn ào tiếng cười nói và những món quà nhiều màu sắc. Con bé thích nhất là mấy cây bút tô màu, xếp ngay ngắn thành một hàng dài trên bàn rồi hí hoáy viết lên trang vở, những nét chữ non nớt loang loáng bảy sắc.

Tối hôm ấy, sau khi khách đã về, mẹ con lấy ra món quà cuối cùng: Một chiếc xước nhỏ, phía sau gắn dải khăn voan mỏng. Con bé reo lên, đội lên đầu rồi chạy một vòng quanh nhà. Một lát sau, nó lại ngồi vào bàn học, vẫn chiếc khăn voan ấy, cúi đầu viết nốt mấy dòng còn dang dở.

Tôi đứng ở cửa nhìn vào. Dưới ánh đèn vàng, khuôn mặt con hiện lên rõ ràng, có những nét rất quen, giống tôi đến ngỡ ngàng. Chiếc khăn voan buông nhẹ sau lưng, mong manh. Trong khoảnh khắc ấy, tôi bỗng thấy thời gian trôi nhanh đến chóng mặt.

Mới ngày nào con còn đỏ hỏn trong vòng tay tôi, vậy mà giờ đây, chỉ một dải khăn voan mỏng cũng đủ khiến tôi hình dung ra một ngày rất xa, khi con bé nắm tay một người khác rời khỏi ngôi nhà này.

***

Buổi tối hôm ấy kết thúc nhẹ nhàng hơn tôi tưởng. Con bé xếp lại sách vở, cẩn thận đặt cây bút chì lên trên rồi khép trang vở lại. Tôi tắt đèn bàn. Ngoài kia, tiếng xe vẫn đều đều trôi qua, cuộc sống tiếp tục theo nhịp của nó.

Trước khi quay mặt vào tường, con bé khẽ nói: “Mai bố nhớ mang vở cho con nhé”. Tôi ừ một tiếng, chậm và chắc. Lời hứa ấy nghe giản dị, nhưng tôi biết mình sẽ nhớ. Không phải vì sợ con buồn hay sợ cô giáo nhắc nhở, mà vì tôi hiểu rằng có những điều tưởng rất nhỏ, nếu người lớn vô tình bỏ quên, sẽ trở thành nỗi tủi thân rất lớn trong lòng một đứa trẻ.

Tôi đứng lại một lúc lâu trong phòng, nhìn con ngủ. Ánh đèn ngủ hắt lên khuôn mặt quen thuộc, bình yên đến lạ.

Tôi chợt nhận ra rằng, trong rất nhiều bài học của đời người, có những bài không đến từ sách vở, cũng không ai chấm điểm. Chúng đến vào những buổi tối rất bình thường, khi một người bố học cách ngồi xuống, lắng nghe, và bước chậm lại cùng con mình.

Trang vở đã khép, nhưng có lẽ, từ buổi tối ấy, một bài học khác vừa mở ra.

Tổng hợp nhiều nguồn