Không ít tài xế xe số sàn, đặc biệt là những người có kinh nghiệm thường “nhảy cóc" khi sang số, tức là khi tăng hoặc giảm số không tuần tự mà bỏ qua một vài cấp số, từ số 1 lên số 3 hoặc từ số 5 về luôn số 2. Theo họ, cách lái này giúp xe vận hành mượt hơn, đỡ thao tác, giúp tiết kiệm nhiên liệu.

Tuy nhiên, dưới góc độ kỹ thuật, việc "nhảy cóc" như vậy có hại gì cho động cơ và hộp số của xe?

Có thể nhảy số, nhưng cần đúng vòng tua

Trao đổi với VietNamNet về vấn đề này, kỹ sư ô tô Dương Trung Kiên, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ ô tô Kiên Phong (Yên Hoà, Hà Nội) cho rằng, kỹ thuật nhảy số không phải lúc nào cũng sai, nhưng người lái cần hiểu rõ nguyên lý hoạt động của động cơ và hộp số để tránh gây ảnh hưởng đến xe.

Theo anh Kiên, trên các dòng xe số tự động, việc chuyển số gần như được hệ thống điều khiển điện tử tính toán sẵn. Hộp số sẽ dựa vào nhiều thông số như tốc độ xe, tải động cơ và vòng tua máy để quyết định thời điểm chuyển sang cấp số tiếp theo. Quá trình này thường diễn ra tuần tự nhằm đảm bảo động cơ hoạt động trong dải vòng tua tối ưu.

Trong khi đó, với xe số sàn, toàn bộ thao tác chuyển số phụ thuộc vào người lái. Tài xế có thể chủ động lựa chọn cấp số phù hợp với tốc độ và điều kiện vận hành, thậm chí bỏ qua một số cấp trung gian nếu thấy hợp lý. Dù vậy, việc này chỉ nên thực hiện khi người lái hiểu rõ mối liên hệ giữa tốc độ xe, vòng tua động cơ và tỷ số truyền của từng cấp số, nếu không rất dễ khiến động cơ bị ì, rung hoặc phải làm việc quá tải.

"Hộp số sàn trên các dòng xe hiện đại được thiết kế khá bền bỉ, vì vậy việc bỏ qua một cấp số khi chuyển số là điều hoàn toàn có làm trong một số tình huống. Ví dụ, khi xe đã đạt tốc độ đủ cao ở số 2 hoặc số 3, tài xế có thể chuyển thẳng lên số 4 hoặc số 5 để giảm vòng tua động cơ.

Cách chuyển số này thường được áp dụng khi xe di chuyển ổn định trên đường trường, giúp người lái không phải thao tác nhiều và xe vận hành êm ái hơn", anh Kiên chia sẻ.

Tuy nhiên, vị chuyên gia vẫn khuyên tài xế nên thực hiện lên số một cách tuần tự, đặc biệt là khi tăng số. Đồng thời nhấn mạnh rằng việc "nhảy cóc" chỉ nên thực hiện khi tốc độ xe và vòng tua động cơ đã phù hợp với cấp số mới, không lạm dụng.

Cài sai số dễ khiến xe ì máy, tốn nhiên liệu hơn

Với kinh nghiệm nhiều năm sử dụng cũng như sửa chữa các loại xe khác nhau, kỹ sư Dương Trung Kiên cho rằng, sai lầm thường gặp của người lái xe số sàn là cài số không phù hợp, phổ biến là chuyển từ số thấp lên số cao khi xe chưa đạt tốc độ cần thiết hay còn gọi là chạy "ép số".

Ví dụ như xe chỉ đang di chuyển với tốc độ 30 km/h nhưng đã chuyển sang số 4-5. Khi đó, vòng tua động cơ giảm mạnh khiến xe bị ì hoặc rung giật, dễ chết máy. Lâu dài có thể khiến các chi tiết trong hệ truyền động như côn và hộp số chịu tải lớn, động cơ và hệ truyền động nhanh xuống cấp.

Ngược lại, nếu đang chạy ở tốc độ cao mà đột ngột về số quá thấp, vòng tua động cơ có thể tăng vọt khi nhả côn, xe bị "ghì" lại thiếu ổn định và tiêu tốn nhiên liệu đáng kể. Do vậy, việc chuyển số thấp khi đang di chuyển nhanh chỉ áp dụng trong trường hợp xuống dốc, cần sự hỗ trợ phanh động cơ.

Tổng kết lại, chuyên gia cho rằng trong phần lớn tình huống vận hành, đặc biệt là khi di chuyển trong đô thị đông đúc, người lái vẫn nên chuyển số tuần tự để đảm bảo động cơ hoạt động ổn định và xe phản ứng linh hoạt khi cần tăng tốc.

“Người lái xe số sàn tốt là người biết cảm nhận vòng tua động cơ và phản ứng của chiếc xe và điều khiển côn - ga hợp lý. Khi đó, việc chuyển số sẽ diễn ra tự nhiên và mượt mà, thay vì cố áp dụng một cách chuyển số cứng nhắc,” kỹ sư Dương Trung Kiên nói.