Sau mưa. Mùi hoa dại hăng hắc xộc lên ven những con đường làng quanh co nối với bãi bờ. Gió từ sông phả vào, mang theo hơi ẩm lành lạnh còn sót lại của mùa đông năm cũ. Trên nhánh sầu đâu trơ trụi lá, bầy chiền chiện lượn về nhún nhảy rồi rủ nhau đập cánh vụt bay, đánh rơi tiếng tu huýt lảnh lót tan trong thinh không.

Chị nhấc cánh cổng tre, lách mình bước qua vườn. Trên sân gạch lổn nhổn đá và cỏ dại, nong bắp già còn vun thành đống. Góc hiên, cái mũ của cu Cải nằm chỏng chơ, chắc nó lại chạy đâu chơi rồi quăng đó. Sau hè, cán cuốc dựng bên chuồng gà còn vương vài cọng cỏ.

Có lẽ Biên đi từ sớm. Nắng lên quá đọt tre, bầy chiền chiện lại kéo nhau về ríu ran trên nhánh sầu đâu, thỉnh thoảng chúng nghiêng đầu ngó xuống mấy nong bắp chị đang lùa tay trải đều. Con Mè nằm giải thẻ trên sân, nhác thấy chị, nó đập đập cái đuôi cứng đờ mừng chiếu lệ. Bước lên bậc thềm, chị đẩy cánh cửa khép hờ, tiếng kèn kẹt vang lên trong căn nhà vắng. Trên phản, cu Cải vẫn ngủ say, hai bàn chân đen nhẻm gác lên đống mền đã bốc mùi chua loét.

“Dậy đi Cải! Trưa trầy trưa trật rồi!”, chị lay thằng nhỏ. “Dậy ăn chén khoai đường cô để phần nè!”. Cu Cải bật dậy, gương mặt còn ngái ngủ thừ ra nhìn vệt nắng đã vào đến hiên. Chị vỗ nhẹ vào lưng nó, dỗ dành “Ra cô rửa qua cái mặt!”.

Cải nhanh nhảu phóc xuống, chạy đến bên lu nước, ngoan ngoãn ngước gương mặt lem luốc cho chị lau. Vừa lau mặt cho thằng nhỏ, chị vừa thủ thỉ “Cải ăn khoai rồi ngồi vô hiên chơi, ngó chừng bầy gà nhà bà Nhu qua mổ bắp, ba về rầy dữ lắm!”.

Cải khẽ “Dạ”, cúi xuống bưng chén khoai vô hiên nhỏ nhẻ xúc ăn, thỉnh thoảng nó ngước đôi mắt trong veo lên nhìn chị cặm cụi ôm mớ củi gộc ra hiên phơi cho kịp nắng.

Thấy chị xách giỏ ra chợ, Cải đứng ngó theo. Trong nắng sớm, đôi mắt trong veo của nó ánh lên nỗi buồn con trẻ. Mới nhúm tuổi đầu, thằng nhỏ đã mang gương mặt ưu tư. Má nó, người đàn bà xinh đẹp nhất xóm Chiền đã qua đời từ ngày nó chưa biết lẫy.

Chị quay vô kéo thằng nhỏ lại gần, xoa lên đầu tóc rối bù của nó, thủ thỉ “Chơi trong hiên chớ nắng, cô ra chợ mua bí về làm mứt Cải ăn nghen!”. Thằng nhỏ “Dạ!” ngước đôi mắt ươn ướt nhìn chị. Ra tới cây cầu gỗ, ngoái lại chị còn thấy nó dựa vô hàng chè tàu đứng ngó theo.

Minh họa: VÕ VĂN

Chiều chiều về tới nhà, ra sau hè dựng cán cuốc, Biên cũng lật đật nhào vô bếp nhen lửa. Đêm chập choạng, bóng hai cha con lọ mọ trong căn nhà tối mù, đến con Mè ngồi bên hiên nhìn vô còn thấy rầu, huống chi chị, người bạn thân từ thuở còn tắm mưa. Ngày đó, hai đứa học cùng trường, ra đồng hay lên rẫy bẫy chim cũng rủ nhau đi.

Chị nhỏ hơn Biên một tuổi nhưng cứ “mày tao” cho đến một mùa mưa, đứng bên này hàng rào Biên kêu cách gì chị cũng không ra tắm chung. Từ mùa mưa đó, đi đâu chị cũng một mình, có bữa bất chợt gặp Biên trên bờ mương, hai má chị đỏ lựng như trái bồ quân chín.

Chiều nào từ chợ về, rảnh tay chị lại vẫy Cải qua tắm rửa, đút cơm. Có đôi khi bất chợt chạm ánh mắt Biên đau đáu bên hàng rào, chị vội quay đi chẳng dám nhìn lâu. Từ bao giờ chị quên mất, mình cũng cần phải có một gia đình, như những đứa bạn cùng trang lứa.

Tụi nó giờ đứa nào cũng tay bồng tay bế, gặp ở chợ làng, lần nào cũng kéo chị lại la bai bải “Đẹp gái nhất xóm Chiều mà chịu ở giá à? Lấy chồng đi! Cực chút mà vui!”. Nói rồi quay qua lê la kể chuyện chồng con, chuyện mới mua được cái nền, sang năm hốt hụi sẽ dựng tạm cái nhà. Nghe tụi nó tám chuyện, chị yên lặng quay về trên con đường chợ trưa bụi mù.

Có đêm, trong giấc ngủ chị lơ mơ thấy mình cũng có một gia đình: Chị lui cui bên bếp lửa, ngoài hiên chồng chị đang sửa lại cái hàng rào, đứa con nhỏ chạy loi choi trong sân đuổi gà. Cơm canh vừa chín, chị ra hiên kêu cha con vô ăn, hai gương mặt ngẩng lên.

Lạ kỳ! Là gương mặt của Biên và thằng cu Cải. Chị giật mình choàng tỉnh. Ngoài kia vẫn là đêm. Đêm sâu hun hút như đôi mắt Biên nhìn chị vào mỗi buổi hoàng hôn.

Chợ Tết tấp nập người, tiếng gà vịt cục cục cạp cạp trong mấy chiếc lồng chất cao nghệu bên đường. Mùi hành hương, dưa kiệu muối nồng lên dưới nắng trưa. Chị mua ký gừng tươi, ký khoai tây, trái bí. Tuần sau giờ này đã là chiều ba mươi, bận bịu cách gì cũng phải làm thẩu mứt đem qua cho cha con Cải có mùi vị Tết. Chị quày quả xách giỏ về. Nắng trưa in chiếc bóng dài ngoẵng trên con đường đất bụi mù.

Sân nhà ngổn ngang đất cát. Bên đống gạch cũ vừa dỡ xong, Biên cặm cụi gõ gạch mới lát lên. Cải lăng xăng chạy đi chạy lại vác gạch, trộn xi măng, sau lưng thằng nhỏ, con Mè cũng cong đuôi quắn quíu. Nhác thấy bóng chị, Cải hớn hở lao ra cười khoe hàm răng sún “Ba nói lát lại cái sân để ngoại đi khỏi ngã, để cô Lam còn phơi củ kiệu, để ba mua mấy chậu vạn thọ về chưng!”.

Nói rồi thằng nhỏ lại lao đi xúc cát đổ vô xe cút kít. Đứng như trời trồng giữa nắng trưa, nghe lòng xốn xang, chị sè sẹ vô hiên gỡ cái nón đội lên đầu cho Biên, bàn chân không dưng líu ríu suýt vấp vô mấy viên gạch bể. Hai gò má đỏ lựng, chị bâng quơ “Nắng chang chang mà giang cái đầu trần...”.

* * *

Chị quơ mớ củi khô đẩy thêm vô bếp, khói ngún lên cột xám trắng mỏng nhẹ. Mẻ mứt gừng vừa xong, chị trải ra nia, vớt mớ bí còn ngâm trong chậu thau cho lên bếp rim. Ngoài ngõ tiếng con Mè ăng ẳng reo vui, chị nhoài người nhìn ra. Bên hàng chè tàu, Biên ì ạch bưng hai chậu vạn thọ rực rỡ đi vô, theo sau là cu Cải, mặt mũi hớn hở như sáng mùng một Tết, con Mè đi sau cũng quắn quíu, rộn ràng.

“Ngoại ơi ra coi hoa đi!”, Cải hét to. Má từ trong nhà lập cập đi ra, móm mém cười, bàn tay run run quệt miếng nước trầu còn vương bên khóe. Hai chậu hoa được đặt trang trọng trước sân, sắc hoa vàng cứ rực lên màu xuân phơi phới. Ngoài kia nắng đã rút lên quá nửa bậc thềm giữa tiết xuân ấm áp, trong veo.

“Cải giỏi ra lau lá chuối cho ngoại nà!”, tiếng má từ ngoài giếng vọng vào, lẫn trong tiếng đàn chim ri đang ríu rít. “Ngoại coi kìa! Chim ri về làm tổ!”, Cải chỉ lên mái hiên. “Ờ, mùa này là mùa của tụi nó, chim ri cứ tới mùa Xuân lại kéo về làm tổ, đẻ con”, ngoại lẩm bẩm.

“Năm nay chim làm tổ trên mái hiên nhà mình !”, Cải hớn hở chui qua hàng rào, về nhà. Một lúc sau chạy qua, tay vốc nắm mè già hạt “Để con rải cho tụi nó ăn!”, vừa nói Cải vừa rải nắm mè, miệng ê a câu đồng dao học được của tụi trẻ trong làng “Tiếng con chim ri. Gọi dì, gọi cậu. Tiếng con sáo sậu. Gọi cậu, gọi cô...”.

Chị quay vô cời lửa than. Thau mứt bí liu riu se lại lớp đường sau cùng. Con Mè chạy một lúc chừng thấm mệt, lững thững vô hiên nằm vật xuống lim dim. Ngoài giếng, tiếng cu Cải lanh lảnh, tay nó thoăn thoắt lau lá chuối bằng chiếc khăn cũ xì ngoại vừa đưa cho.

“Lam ơi!”, ngoài sân tiếng Biên ngập ngừng. Không dưng trống ngực đập thình thịch, chị ngước lên đã thấy Biên trong bộ đồ mới cứng. “Đi! Tui chở Lam lên thị trấn mua thêm mấy thứ. Tết này phải tươm tất chút chớ!”. Biên nheo mắt cười, trong khi chị cúi gằm mặt, lí nhí “Còn đãi nếp, ngâm đậu để má gói bánh”. “Thôi để đó má làm! Đi đi còn về chớ tối!”, tiếng má từ ngoài giếng vọng vô.

Biên chầm chậm cho xe chạy trên đường làng lông chông đá. Chị ngồi đằng sau, hai bàn tay thun thút giấu dưới lần áo mỏng. Đến đoạn rẽ qua cổng làng, anh thò bàn tay âm ấm kéo chị lại gần “Ngồi xích vô chớ ngã!”. Se sẽ nhích vô thêm chút nữa, trời chiều se lạnh mà chị nghe hai cái má nóng ran...

* * *

Những thanh củi gộc rực cháy nồng đượm. Bên hiên nhà đã sực lên mùi lá chín, mùi nếp, mùi mứt rim trên chảo đường đang sôi. Nồi bánh tét bùng bục trên bếp lửa, chị ngồi nép vào Biên, nghe hơi thở anh thật gần, quyện vào hương đêm.

Hương năm cũ. Chị khép mắt hít một hơi, nghe mùi cây cỏ, mùi đồng bãi, mùi nhang trầm âm ấm trên bàn thờ gia tiên. Chỉ còn vài tiếng nữa là đến thời khắc giao thừa. Lòng chị như trang giấy mới thơm tho. Bình yên đến lạ.

Biên cúi xuống đẩy thêm thanh củi gộc vô bếp, rồi châm thêm nước vào nồi bánh. Chị cời lửa than, đặt lên đó ấm nước sôi pha trà. Ly trà vừa rót tỏa khói quyện lẫn hương gừng cay. Trên những tán lá non, lác đác vài giọt mưa tí tách khẽ rơi, hòa vào tiếng lá thì thào như kể chuyện, câu chuyện về những đôi chim ri cứ đến mùa Xuân lại rủ nhau về làm tổ, sinh con...

Ngoài vườn, hương xuân vừa chạm ngõ.

Tổng hợp nhiều nguồn