Bộ Khoa học và Công nghệ vừa đã ban hành Thông tư 08 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất sẽ có hiệu lực chính thức từ ngày 15/4/2026. 

Với các thuê bao hiện hữu, nhằm bảo đảm việc người dân có thể biết được mình đang đăng ký bao nhiêu số thuê bao từ đó chủ động xác minh, làm rõ các số nào mình đang sử dụng và sẽ chịu trách nhiệm với các số đó, số nào không, trên cơ sở quy định tại Nghị định 70/2024/NĐ-CP và sự phối hợp  hỗ trợ của Cục C06 – Bộ Công an, Thông tư đã quy định quy trình xác nhận chính chủ thông qua ứng dụng VneID. 

Theo đó, nhà mạng sẽ đồng bộ dữ liệu số thuê bao về CSDL dân cư, từ đó cập nhật lên VNeID để người dân chủ động vào xác minh, lựa chọn SIM bản thân đang sử dụng. Với các trường hợp bị người dùng xác nhận không dùng, nhà mạng sẽ phải xử lý (trong vòng 5 ngày khóa 1 chiều, sau 60 ngày khóa 2 chiều…) theo quy định.

Ngay sau khi nhận được thông báo (qua tin nhắn từ số chăm sóc khách hàng chính thức của nhà mạng, từ VNeID) các thuê bao hãy chủ động đăng nhập Ứng dụng VNeID để xác minh, lựa chọn số chính chủ, góp phần bảo đảm quyền lợi của chính bản thân.

Theo thông tư này, tất cả thuê bao phát triển mới phải xác thực dữ liệu sinh trắc học ảnh khuôn mặt với Cơ sở dữ liệu (CSDL) dân cư, CSDL căn cước từ 15/6/2026 (sau 2 tháng kể từ thời điểm Thông tư có hiệu lực). Theo đó các thuê bao đổi máy sẽ bị tạm dừng chiều đi (gọi, gửi SMS) cho đến khi hoàn thành việc thực hiện xác thực lại hình ảnh khuôn mặt. Đây là biện pháp, tương tự các ngân hàng đang áp dụng khi người dùng đổi máy hoặc chuyển khoản trên 10 triệu, nhằm hạn chế tối đa việc mua, sử dụng SIM kích hoạt sẵn đồng thời giúp người dân hạn chế rủi ro trong trường hợp thất lạc SIM (người nhặt được sẽ không thể dùng SIM để gọi, nhắn tin nếu không xác thực chính chủ).

Đại diện Cục Viễn thông cho biết, trong những năm vừa qua, với chính sách mở cửa thị trường, tạo điều kiện tối đa cho các doanh nghiệp phát triển, thị trường viễn thông đặc biệt là thị trường viễn thông di động đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào sự phát triển của ngành viễn thông nói riêng và của nền kinh tế - xã hội của đất nước nói chung, tuy nhiên cũng vì các lợi ích (sự phổ cập, tiện dụng) của dịch vụ di động, nhiều đối tượng đã lợi dụng SIM di động để phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo.

Nhằm ngăn chặn việc sử dụng SIM rác, SIM không chính chủ để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản của người dân, Quốc hội đã thông qua Luật Viễn thông năm 2023 (có hiệu lực từ 1/7/2024), trong đó bổ sung quy định nghĩa vụ của doanh nghiệp phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trong việc xác thực, quản lý thông tin thuê bao, xử lý các SIM có thông tin không đầy đủ, không chính xác. Thuê bao viễn thông chịu trách nhiệm trước pháp luật trong việc sử dụng số thuê bao viễn thông do mình đã giao kết hợp đồng với doanh nghiệp viễn thông.

Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 163 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Viễn thông năm 2023, Nghị định đã quy định chi tiết về việc tiếp nhận đăng ký thông tin thuê bao di động mặt đất; xác thực thông tin thuê bao trong đó đặc biệt đã yêu cầu tất cả các thuê bao chỉ được đăng ký sau khi có thông tin được xác thực đảm bảo trùng khớp với CSDL quốc gia về dân cư, đồng thời xác thực qua video call,… hạn chế tối đa tình trạng SIM kích hoạt sẵn.

Trên cơ sở các quy định của pháp luật, triển khai Đề án 06, từ năm 2023, với sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của Bộ Công an, Bộ KH&CN đã hướng dẫn, đôn đốc các nhà mạng đối soát, bảo đảm các SIM thuê bao di động có thông tin trùng khớp với thông tin được đối soát trong CSDL quốc gia về dân cư, từ đó bảo đảm các SIM thuê bao hiện nay đều có thông tin đầy đủ, đúng quy định.

Đại diện Cục Viễn thông nhấn mạnh, việc ban hành Thông tư 08 là bước tiếp theo nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân, đáp ứng yêu cầu có được cơ sở dữ liệu thông tin thuê bao chính xác để phục vụ công tác đảm bảo an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, góp phần hạn chế tin nhắn rác, bảo vệ quyền lợi của người sử dụng dịch vụ viễn thông, tạo nền tảng cho các hoạt động của các ngành kinh tế, xã hội trên môi trường mạng.

Hồi năm 2024, ông Tô Dũng Thái, Chủ tịch Tập đoàn VNPT, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia, cho rằng vai trò của các nhà mạng trong cuộc chiến chống lừa đảo rất quan trọng. 

“Càng chuyển đổi số nhiều thì nguy cơ càng cao. Tội phạm thì ở trong tối, trong khi chúng ta ở ngoài sáng. Câu chuyện phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng ngày càng phức tạp, nhà mạng có vai trò trong đó”, ông Tô Dũng Thái nói.

Hiện nhiều khách hàng phản ánh hàng ngày họ vẫn nhận được nhiều cuộc gọi rác và tin nhắn lừa đảo. Tuy nhiên, nhiều người kỳ vọng sau khi các thuê bao di động tiến hành sinh trắc học sẽ giảm thiểu được vấn nạn này.