Từ nghệ nhân hát chầu văn

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuần nông vùng ven sông Mã, lại sống gần đền Cô Bơ - một trong những di tích tín ngưỡng nổi tiếng của xứ Thanh. Từ nhỏ, cậu bé Nguyễn Văn Chung (SN 1975) đã sớm được “tắm mình” trong không gian văn hóa tâm linh và những làn điệu chầu văn trầm bổng.

Ông kể, thuở bé, cứ rảnh rỗi là chạy ra đền chơi, nghe các cụ, ông bà trong bản hội hát chầu văn. Những câu hát, nhịp phách, tiếng đàn nguyệt cứ thế thấm dần vào tâm hồn lúc nào không hay.

Năm 12 tuổi, ông chính thức được các bậc cao niên truyền dạy những làn điệu chầu văn cổ. “Học vững rồi thì theo các bản hội mà đi hát”, ông Chung nhớ lại.

Từ đầu thập niên 1990, chàng trai trẻ bắt đầu theo chân các bản hội, hành nghề hát chầu văn ở nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Năm 1993, ông đã là gương mặt quen thuộc trong giới chầu văn, được nhiều nơi mời tham gia các kỳ lễ lớn.

Đến năm 2012, ông Chung được chính quyền và nhân dân địa phương tín nhiệm mời về làm thủ nhang đền Cô Bơ. Từ đó, ông dần rút lui khỏi việc trực tiếp hành nghề, dành nhiều thời gian truyền dạy cho lớp trẻ, góp phần gìn giữ loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc.

Với những đóng góp bền bỉ ấy, năm 2022, ông Nguyễn Văn Chung được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân hát chầu văn.

Ít ai biết rằng, song song với con đường gìn giữ văn hóa truyền thống, người nghệ nhân ấy lại ấp ủ một giấc mơ rất “đời”, làm nông nghiệp quy mô lớn, hiện đại và bền vững.

Xuất thân từ gia đình làm ruộng, niềm đam mê trồng trọt đã theo ông từ thuở nhỏ. Trong một lần lên vùng đất Xuân Du (huyện Thạch Thành cũ), ông Chung nhận thấy nơi đây có thổ nhưỡng, khí hậu rất phù hợp với cây có múi.

“Lúc đó, nhiều diện tích đất ở Xuân Du còn bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả. Tôi nghĩ, nếu đầu tư bài bản thì cây cam có thể phát triển tốt và cho năng suất cao. Nghĩ là làm, năm 2016 tôi mạnh dạn mua lại khoảng 20ha đất của người dân để trồng cam”, ông Chung chia sẻ.

Đến trang trại cam rộng 80ha

Những ngày đầu, không ít người hoài nghi trước quyết định “liều lĩnh” của người nghệ nhân. Vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi chậm, trong khi thiên tai, sâu bệnh luôn tiềm ẩn rủi ro.

Thế nhưng, nhờ sự kiên trì và chịu khó học hỏi kỹ thuật canh tác, áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, vườn cam của ông Chung dần bén rễ, xanh tốt.

Từ 20ha ban đầu, đến nay, trang trại cam đã mở rộng lên hơn 80ha, chủ yếu trồng cam Canh và cam Vinh, những giống cam có giá trị kinh tế cao, được thị trường ưa chuộng.

Mỗi năm, với diện tích này, vườn cam cho sản lượng hơn 2.000 tấn quả, mang lại doanh thu khoảng 40 tỷ đồng.

Không chỉ chú trọng mở rộng diện tích, ông Chung còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng sản phẩm. Toàn bộ vườn cam được canh tác theo hướng an toàn, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, ưu tiên phân bón hữu cơ, bảo đảm quả cam sạch, vị ngọt đậm, mẫu mã đẹp.

Nhờ đó, cam của trang trại luôn được thương lái thu mua với giá ổn định, nhiều thời điểm còn rơi vào cảnh “cháy hàng”.

Hiệu quả kinh tế từ vườn cam không chỉ mang lại cuộc sống sung túc cho gia đình ông Chung mà còn góp phần giải quyết việc làm cho lao động địa phương.

Hiện nay, trang trại tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 80 lao động, với mức lương trung bình 8 triệu đồng/người/tháng. Vào mùa thu hoạch cao điểm, ông phải thuê thêm từ 150-200 lao động thời vụ để kịp tiến độ thu hái, đóng gói, vận chuyển.

“Nhờ làm ở vườn cam của ông Chung mà nhiều lao động ở đây có thu nhập ổn định, không phải đi làm ăn xa”, một công nhân gắn bó lâu năm tại trang trại chia sẻ.

Chưa dừng lại ở đó, người nghệ nhân này còn ấp ủ kế hoạch mở rộng vùng trồng cam ngay trên quê hương Tống Sơn, nơi ông sinh ra và lớn lên.

Theo ông, việc phát triển các vùng cây ăn quả tập trung, sản xuất hàng hóa lớn không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần thay đổi diện mạo nông thôn, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Theo lãnh đạo xã Xuân Du, trang trại của gia đình ông Chung là mô hình trồng trọt điển hình tại địa phương, mang lại hiệu quả kinh tế cao và tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động.

Đây cũng là nông trại được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn GlobalGAP, đang canh tác theo hướng hữu cơ và xây dựng được thương hiệu cho vùng trồng tập trung.

Trang trại cam này thường xuyên được UBND huyện Thạch Thành (cũ) và tỉnh Thanh Hóa lựa chọn làm điểm tham quan, học hỏi kinh nghiệm.