Hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới” do Báo Tiền Phong phối hợp với Bộ GD-ĐT và Trường ĐH Công nghệ - ĐH Quốc gia Hà Nội tổ chức sáng 8/4, nhằm trao đổi, đề xuất các giải pháp phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đem tài năng vào cuộc sống

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) cho hay, muốn phát triển nhanh và bền vững, đất nước ta phải xây dựng chính sách đồng bộ trong việc phát hiện, bồi dưỡng, sử dụng và giữ chân người tài. 

Tuy nhiên, ông Thảo cho rằng các chính sách chưa được triển khai đồng bộ, một số hạn chế trong tư duy xã hội cũng ảnh hưởng phần nào tới việc trọng dụng nhân tài.

Theo ông, chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu động lực và chưa liên tục, hiệu quả. Liên kết giữa đào tạo - nghiên cứu - sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa. Hiện tượng "chảy máu chất xám" và lãng phí nhân tài vẫn tồn tại. Trong khi đó, đất nước cần có những nhà khoa học hàng đầu dẫn dắt các ngành công nghệ lõi, công nghệ mới nổi, năng lượng tái tạo.

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD-ĐT) phát biểu tại hội thảo “Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới”.

GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ - ĐH Quốc gia Hà Nội cho hay, hiện nay, nền kinh tế của đất nước đang chuyển đổi mạnh sang lĩnh vực công nghệ cao như công nghệ thông tin, điện tử viễn thông, bán dẫn, vi mạch... Do đó, nhu cầu đào tạo nhân lực chất lượng cao là tất yếu.

“Sinh viên tài năng không chỉ là những người tốt nghiệp bằng đỏ. Bởi tốt nghiệp bằng đỏ nhiều lắm. Hay nhiều học sinh THPT thi rất giỏi, giành huy chương quốc tế nhưng quay lại áp dụng những điều đó cho cuộc sống thì chưa giỏi. Trong thời gian tới, chúng ta cần tạo được môi trường để họ chứng minh tài năng đó; đem tài năng vào cuộc sống”, ông Trình nói. Ông cho rằng đó cũng là tinh thần của chuẩn đào tạo tài năng mà nhà trường vừa xây dựng.

Theo ông Trình, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn liền với đo lường chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng phục vụ phát triển bền vững đất nước là định hướng của tất cả các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, phổ thông.

Ông cho rằng, tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm sau 6 tháng là quan trọng, nhưng quan trọng hơn là sau 5-10 năm, sinh viên có bứt phá và trở thành chuyên gia dẫn dắt hay không.

Cần phát hiện mỗi học sinh có những tố chất riêng

Ở góc độ phổ thông, bà Trần Thùy Dương, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam (Hà Nội) cho rằng, khái niệm “nhân tài” qua thời gian đã thay đổi trong nhận thức của giáo viên. “Nếu như trước đây, các thầy cô đánh giá học sinh chuyên Toán sẽ giỏi Toán, tương tự chuyên Văn phải giỏi Văn. Gần đây, thầy cô đã thay đổi suy nghĩ về nhân tài theo hướng đa trí tuệ. Như vậy, một học sinh chuyên Toán có thể rất giỏi về robot, nghệ thuật và tranh biện... Hay một học sinh chuyên ngoại ngữ cũng có thể rất giỏi về STEM”, bà Dương nói. 

Với cách nhìn về nhân tài như vậy, theo bà Dương, nhà trường cũng tiếp cận học sinh từ nhiều góc độ khác nhau. Các thầy cô cần phát hiện mỗi học sinh có những tố chất riêng. Vì thế, không phải tất cả học sinh chuyên Toán đều phải theo hướng thi Olympic; việc cả một khóa chỉ có 1-2 em vào đội tuyển dự thi Olympic Toán quốc tế là điều bình thường. “Khi học sinh cảm nhận được sự quan tâm của thầy cô như những tài năng trẻ ở nhiều lĩnh vực khác nhau, các em rất thích”, bà Dương nói.

Theo bà Dương, mô hình câu lạc bộ trong trường học là cách hiệu quả để phát hiện và phát triển tài năng. Đây là môi trường để học sinh bộc lộ, nuôi dưỡng đam mê, thậm chí học sinh chuyên Văn cũng có thể tham gia câu lạc bộ robot. Tại đây, các em được thầy cô, cựu học sinh hướng dẫn và thoải mái theo đuổi sở thích mà không chịu áp lực điểm số.

GS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, cần xây dựng hệ thống phát hiện và nuôi dưỡng nhân tài sớm, liên thông, từ phổ thông đến đại học và sau đại học.

Ngoài ra, theo ông Thảo, cần đổi mới căn bản mô hình đào tạo tài năng. “Cần chuyển mạnh sang cá thể hóa học tập, đào tạo gắn với nghiên cứu, gắn với các phòng thí nghiệm trọng điểm và các nhóm nghiên cứu mạnh. Sinh viên tài năng phải được đặt trong môi trường sáng tạo thực sự”, ông nói.

Ông Thảo cũng cho rằng cần gắn chặt đào tạo với sử dụng nhân tài, đột phá về chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài; phát triển mạnh mô hình hợp tác “ba nhà”: Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ mạnh về thu nhập và điều kiện làm việc; cơ hội tiếp cận các nguồn lực nghiên cứu lớn; môi trường sáng tạo cởi mở, minh bạch. 

Theo Thanh Hùng (Vietnamnet)

Xem bài viết gốc tại đây