Sạc nhanh đã trở thành tiêu chuẩn trên hầu hết smartphone, máy tính xách tay và xe điện. Nó cứu người dùng khỏi việc chờ đợi hàng giờ để sạc pin. Nhưng nhiều người vẫn lo: “Sạc nhanh có làm pin mau chai không?” 

Câu trả lời không đơn giản “có” hoặc “không”; phụ thuộc vào công nghệ pin, cơ chế quản lý sạc của thiết bị, nhiệt độ và tần suất bạn dùng chế độ sạc nhanh. 

Tại sao sạc nhanh có thể gây hao mòn pin?

Về mặt hóa học, pin lithium-ion “lão hóa” theo hai hướng chính: mất dung lượng do chu kỳ sạc-xả và hao mòn do điều kiện nhiệt/điện khắc nghiệt. 

Sạc nhanh nghĩa là đưa nhiều dòng điện vào cell trong thời gian ngắn. Điều này có thể làm tăng nhiệt độ và gây các phản ứng phụ trong điện cực (ví dụ tích tụ lithium dạng kim loại hoặc thay đổi cấu trúc graphite). Những yếu tố này góp phần làm giảm dung lượng khả dụng sau nhiều chu kỳ. 

Nghiên cứu và tổng hợp của các phòng thí nghiệm chỉ ra rằng tốc độ sạc cao hơn nếu không được quản lý tốt sẽ tăng tốc quá trình suy giảm.

Thiết bị hiện đại đã khắc phục nhiều rủi ro

Các hãng hiện nay trang bị hệ thống quản lý pin (Battery Management System - BMS) tinh vi: điều chỉnh dòng sạc theo nhiệt độ, tạm dừng sạc nhanh khi pin đạt gần 80% và giảm tốc độ ở giai đoạn cuối để tránh quá tải. 

Apple, Samsung, các nhà sản xuất ô tô và viện nghiên cứu như NREL đều nhấn mạnh rằng chính phần mềm và thiết kế cell mới giúp giảm tác động tiêu cực của sạc nhanh. Nghĩa là sạc nhanh “an toàn” nếu bạn dùng cục sạc, cáp tương thích và thiết bị có bảo vệ nhiệt/điện tử chuẩn.

Thực tế sử dụng ảnh hưởng lớn hay nhỏ?

Một số thử nghiệm thực tế gần đây (bao gồm thử nghiệm dài hạn với nhiều mẫu điện thoại) cho thấy sự khác biệt về suy giảm dung lượng giữa sạc nhanh và sạc chậm thường nhỏ nếu thiết bị được thiết kế tốt (chỉ chênh vài phần trăm sau hàng trăm chu kỳ sạc). 

Tuy nhiên, với các cell giá rẻ, thiết kế lỗi hoặc dùng trong môi trường nóng, sạc nhanh có thể làm giảm tuổi thọ rõ rệt hơn. Tóm lại, với smartphone hiện đại và sạc chính hãng, tác động lâu dài là có nhưng thường không lớn đối với người dùng thay đổi điện thoại sau 2–3 năm; với EV hay pin công nghiệp, việc người dùng cân nhắc kỹ hơn vẫn cần áp dụng.

Mẹo để vừa dùng sạc nhanh vừa bảo vệ pin

Dùng củ sạc, cáp do nhà sản xuất khuyến nghị hoặc có chứng nhận. Thiết bị ngoại lai kém chất lượng dễ gây quá nhiệt.

Tránh sạc nhanh liên tục trong môi trường nóng - nhiệt là kẻ thù lớn nhất của pin. Nếu bạn đang chơi game nặng khi cắm sạc, pin sẽ chịu nhiệt kép: từ sạc lẫn từ CPU/GPU.

Kích hoạt các tính năng “sạc tối ưu” nếu có (ví dụ Optimized Battery Charging trên iPhone), hoặc thiết lập hạn mức sạc 80% nếu bạn muốn tối ưu lâu dài.

Với xe điện: ưu tiên DC fast charge khi cần gấp (thường đến gần 80%), nhưng dùng sạc AC chậm cho nhu cầu hàng ngày để kéo dài tuổi thọ pin.

Sạc nhanh có thể tăng tốc độ suy giảm pin nếu không được quản lý tốt, nhưng công nghệ hiện nay - từ thiết kế cell đến phần mềm BMS - đã làm giảm nhiều rủi ro này. 

Với smartphone và laptop đời mới, sử dụng sạc chính hãng, tránh nóng và tận dụng chế độ tối ưu hóa sẽ cho bạn lợi ích lớn về tiện lợi mà chỉ phải trả cái giá rất nhỏ về độ bền pin. 

Nếu bạn muốn tối đa hóa tuổi thọ pin cho thiết bị sẽ dùng nhiều năm (như xe điện hoặc laptop chuyên dụng), thì giảm tần suất sạc nhanh và giữ mức sạc trong khoảng 20–80% vẫn là chiến lược an toàn nhất.

Theo Hải Phong (Vietnamnet)

Xem bài viết gốc tại đây