"Mất mùa được giá"

Những ngày cuối tháng 6, vùng vải thiều Bắc Ninh bước vào cao điểm thu hoạch chính vụ với sản lượng ước đạt khoảng 36.500 tấn. Theo Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, tổng sản lượng vải thiều toàn tỉnh năm 2026 dự kiến đạt khoảng 125.000 tấn, chỉ bằng 60,9% so với năm 2025 do ảnh hưởng bất lợi của thời tiết.

Tuy nhiên, sản lượng giảm không đồng nghĩa với giá trị kinh tế đi xuống. Ngược lại, nhờ giá bán tăng cao và thị trường tiêu thụ thuận lợi, doanh thu từ vải thiều vẫn duy trì ở mức ấn tượng.

Ông Nguyễn Thế Thi, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, cho biết, tính đến giữa tháng 6/2026, doanh thu từ vải thiều toàn tỉnh ước đạt khoảng 3.665 tỷ đồng, tương đương gần 99% tổng doanh thu cả vụ năm 2025.

Tại các vùng trồng vải trọng điểm, câu chuyện "mất mùa được giá" diễn ra rõ nét.

Ông Lý Văn Trí, người trồng vải ở thôn Chay, xã Lục Ngạn, nhận xét năm nay đầu ra rất thuận lợi. Ngoài thương lái trong nước, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu và thương nhân Trung Quốc đến thu mua trực tiếp. Bên cạnh đó, lượng khách du lịch đến tham quan, trải nghiệm tại vườn cũng tăng mạnh, góp phần thúc đẩy tiêu thụ.

"Vải bán cho xuất khẩu, thương lái Trung Quốc, lại thêm khách du lịch đến tận vườn mua nên tiêu thụ tốt hơn mọi năm", ông Trí chia sẻ.

Giá vải tại vườn hiện duy trì ở mức cao: Loại đẹp được bán gần 80.000 đồng/kg, mức phổ biến khoảng 70.000 đồng/kg, thấp nhất cũng khoảng 60.000 đồng/kg.

Mặc dù năng suất chỉ còn khoảng 5-6 tấn/ha, giảm một nửa so với mức 12-14 tấn/ha của những năm trước, nhưng thu nhập của người trồng vẫn tăng đáng kể.

"Năm trước thu 10 tấn, bán được khoảng 200 triệu đồng. Năm nay chỉ có 5 tấn, nhưng với giá thấp nhất 60.000 đồng/kg thì doanh thu đã đạt khoảng 300 triệu đồng", ông nói.

Ngay từ đầu vụ, thị trường vải thiều Bắc Ninh đã chứng kiến mặt bằng giá cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Vải sớm có giá từ 35.000-70.000 đồng/kg; vải chính vụ dao động từ 55.000-90.000 đồng/kg. Đặc biệt, giống vải u trứng có thời điểm được giao dịch với mức giá lên tới 300.000 đồng/kg.

Chị Hà Thị Nga, một thương lái, cho hay các loại vải đẹp phục vụ xuất khẩu luôn được thị trường săn đón. Tuy nhiên, do sản lượng giảm mạnh nên nguồn cung trên thị trường không dồi dào như năm trước. Nếu năm 2025, chị Nga tiêu thụ gần 500 tấn vải thì năm nay dự kiến chỉ khoảng 200-300 tấn.

Hiệu quả từ các kênh tiêu thụ mới

Một trong những điểm sáng của vụ vải năm nay là sự phát triển mạnh mẽ của các kênh tiêu thụ mới.

Nhiều hộ dân đã đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, kết hợp quảng bá qua mạng xã hội và livestream bán hàng. Vải thiều từ các "vườn vải đẹp" được bán với giá từ 70.000-75.000 đồng/kg, có thể vận chuyển đến khách hàng trên toàn quốc.

Theo ông Trí, việc livestream từ những mùa vụ trước đã giúp nhiều khách hàng biết đến sản phẩm và tiếp tục đặt mua trong năm nay.

Hiện toàn tỉnh Bắc Ninh có 143 "vườn vải đẹp" được công nhận và gắn vị trí trên Google Maps. Mô hình này không chỉ hỗ trợ quảng bá hình ảnh vùng trồng mà còn tạo điều kiện để phát triển du lịch trải nghiệm, giúp người dân gia tăng thu nhập.

Khách du lịch đến tham quan thường mua vải trực tiếp tại vườn hoặc đặt hàng với số lượng lớn, từ vài chục kg đến hàng tạ để gửi về các địa phương khác.

Ở lĩnh vực xuất khẩu, vụ vải năm nay cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.

Chị Lục Thị Mai, thương nhân thu mua xuất khẩu, cho biết nhu cầu từ thị trường Trung Quốc tăng mạnh trong bối cảnh nước này cũng bị ảnh hưởng bởi thời tiết, khiến nguồn cung giảm.

"Vải thiều Việt Nam sang Trung Quốc năm nay tiêu thụ rất nhanh, bán thuận lợi và được giá. Hàng ít nên giá cao, mua xong là đi ngay", chị Mai nói.

Theo các hộ dân, việc đáp ứng các đơn hàng lớn sang Nhật Bản (khoảng 10 tấn) vẫn gặp khó khăn do sản lượng vải thiều năm nay sụt giảm mạnh.
Theo thống kê của Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh, từ đầu vụ đến nay toàn tỉnh đã tiêu thụ khoảng 107.000 tấn vải thiều, tương đương hơn 85% sản lượng dự kiến.

Trong đó, thị trường trong nước tiêu thụ khoảng 77.000 tấn, xuất khẩu đạt khoảng 30.000 tấn. Trung Quốc tiếp tục là thị trường chủ lực với khoảng 29.000 tấn.

Ngoài ra, vải thiều Bắc Ninh tiếp tục chinh phục nhiều thị trường cao cấp như Nhật Bản với khoảng 260 tấn, Canada 170 tấn, Liên minh châu Âu (EU) khoảng 110 tấn cùng nhiều thị trường khác.

Nhờ giá bán cao và thị trường tiêu thụ thuận lợi, tổng doanh thu cả vụ năm 2026 ước đạt gần 6.000 tỷ đồng, tăng hơn 158% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo ngành Công Thương Bắc Ninh, mặc dù sản lượng giảm do thời tiết nhưng chất lượng quả năm nay được đánh giá cao, mẫu mã đẹp, tỷ lệ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu lớn.

Việc đẩy mạnh xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường xuất khẩu đã góp phần nâng cao giá trị kinh tế của quả vải thiều Bắc Ninh.