Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết dự báo trên được đưa ra trong bối cảnh hiện tượng ENSO bước vào giai đoạn chuyển pha.

Hiện ENSO ở trạng thái La Nina yếu, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương (NINO3.4) vào tuần cuối tháng 2/2026 khoảng -0,6 độ C. Tuy nhiên, các mô hình dự báo cho thấy trong khoảng ba tháng tới, ENSO nhiều khả năng (80-90%) chuyển dần sang trạng thái trung tính; xác suất duy trì La Nina chỉ còn 10-20%.

Từ tháng 6-8/2026, ENSO dự báo tiếp tục duy trì trạng thái trung tính nhưng nghiêng dần về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Nino khoảng 35-45%. Từ đầu mùa thu, xu thế trung tính nghiêng nóng sẽ rõ hơn và có khả năng chuyển sang El Nino vào cuối năm nay hoặc đầu năm 2027.

“Diễn biến chuyển pha này được nhận định sẽ làm gia tăng tính bất định các hiện tượng thời tiết cực đoan trên phạm vi toàn cầu cũng như khu vực”, ông Hưởng nhận định.

Ông Hưởng cho biết thêm, khi ENSO nghiêng về pha nóng từ nửa cuối năm, gió tín phong trên Thái Bình Dương có xu hướng suy yếu, phân bố đối lưu thay đổi, làm gia tăng xác suất xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài và cực đoan hơn tại khu vực nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Đồng thời, mưa ở một số khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là phía Nam nước ta vào cuối năm, có thể thấp hơn trung bình nhiều năm.

Đối với Việt Nam, trong điều kiện ENSO chuyển pha và nghiêng nóng cùng với tác động của biến đổi khí hậu, nắng nóng năm 2026 được dự báo có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng về cường độ so với trung bình nhiều năm, thậm chí gay gắt hơn so với năm 2025.

Theo ông Hưởng, tháng 3/2026, nắng nóng tiếp tục xảy ra trên diện rộng tại miền Đông Nam Bộ; khu vực Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ. Sang tháng 4, nắng nóng gia tăng cường độ và mở rộng sang Tây Nguyên, miền Tây Nam Bộ; khu vực từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng. 

Từ cuối tháng 5, nắng nóng mở rộng dần ra toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và duy trì cao điểm trong các tháng 6–8/2026. 

Từ khoảng tháng 9, nắng nóng có xu hướng suy giảm dần nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt nắng nóng muộn bất thường. 

"Nhìn tổng thể, nắng nóng cực đoan không còn là hiện tượng dị biệt mà đang dần trở thành đặc trưng ngày càng rõ nét trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ENSO chuyển sang pha nóng", ông Hưởng cảnh báo.

Mưa bão diễn biến khó lường

Thông tin về diễn biến mưa bão năm 2026, ông Nguyễn Văn Hưởng cho biết hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông từ tháng 3-7/2026 có khả năng ở mức tương đương trung bình nhiều năm. 

Từ tháng 8-12/2026, số lượng bão/áp thấp nhiệt đới có thể thấp hơn trung bình (trung bình nhiều năm trên Biển Đông khoảng 9,6 cơn, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta). 

“Tuy nhiên, trong điều kiện nền nhiệt mặt nước biển cao và ENSO nghiêng nóng, cần đặc biệt đề phòng những cơn bão có cường độ mạnh, diễn biến nhanh, quỹ đạo phức tạp và mức độ rủi ro cao”, ông Hưởng nhấn mạnh. 

Từ tháng 9-12, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến khu vực Trung Bộ và phía Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh ENSO có xu thế nghiêng về pha nóng vào nửa cuối năm, không loại trừ khả năng bão vẫn ảnh hưởng đến Bắc Bộ trong các tháng 9-10.

Mùa mưa năm 2026 trên phạm vi cả nước được dự báo bắt đầu xấp xỉ trung bình nhiều năm: Tây Nguyên cuối tháng 4 - đầu tháng 5, Nam Bộ nửa cuối tháng 5, Bắc Bộ khoảng tháng 5.

Đáng lưu ý, sự phân bố mưa có xu hướng cực đoan hơn. Cụ thể, số đợt mưa lớn diện rộng có thể xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình, nhưng mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn có xu hướng gia tăng. 

“Các đợt mưa lớn diện rộng có khả năng bắt đầu từ tháng 6 ở Bắc Bộ, sau đó dịch dần xuống phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại các tỉnh Trung Bộ. Nguy cơ lũ quét và sạt lở đất tại khu vực miền núi Bắc Bộ và Trung Bộ có thể gia tăng, đặc biệt trong các tháng cao điểm mùa mưa và các giai đoạn chuyển mùa”, ông Hưởng lưu ý.

Ông Hưởng nhận định thêm, trong điều kiện ENSO chuyển pha sang nghiêng nóng và có khả năng tiến tới El Nino vào cuối năm, không chỉ nền nhiệt gia tăng mà các hiện tượng giông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ cũng có xu hướng xuất hiện nhiều và mạnh hơn trung bình, nhất là trong các tháng chuyển mùa (tháng 3-5 và tháng 9-10).

Vì vậy, năm 2026 được nhận định là năm thời tiết, thiên tai có mức độ cực đoan và khó lường cao hơn.