Hầu hết ô tô du lịch hiện nay đều sử dụng phanh đĩa ở bánh trước, nhiều mẫu xe còn được trang bị phanh đĩa trên cả bốn bánh nhờ khả năng tản nhiệt tốt và hiệu quả phanh cao hơn so với phanh tang trống. Tuy nhiên, đây cũng là bộ phận hao mòn theo thời gian và cần được bảo dưỡng định kỳ.

Theo khuyến cáo của các nhà sản xuất phanh hàng đầu thế giới như Bosch, Brembo và Hiệp hội kỹ sư ô tô Mỹ (SAE), việc bỏ qua những dấu hiệu bất thường của hệ thống phanh có thể khiến quãng đường phanh tăng lên đáng kể, thậm chí dẫn đến mất phanh trong những tình huống khẩn cấp.

Dưới đây là 4 dấu hiệu phổ biến cảnh báo phanh đĩa ô tô sắp hỏng được VietNamNet tổng hợp từ các thông tin do Bosch, Brembo, Hiệp hội kỹ sư ô tô Mỹ (SAE) và các hãng ô tô tại Việt Nam công bố:

Má phanh mòn hoặc nứt: Tiếng rít xuất hiện, hiệu quả phanh giảm

Má phanh là chi tiết ma sát trực tiếp với đĩa phanh để giảm tốc độ xe. Sau một thời gian sử dụng, lớp vật liệu ma sát sẽ bị mòn và đó là lý do tại sao thời điểm thay thế ma phanh được ghi trong sách hướng dẫn sử dụng, thường từ 40.000-50.000 km. Nếu người dùng bỏ qua các mốc thời gian này, má phanh của xe có thể bị mòn quá mức hoặc thậm chí bị hư hỏng.

Dấu hiệu dễ nhận biết nhất khi má phanh đã mòn là phanh không còn hoạt động hiệu quả như trước nữa. Điều này thường đi kèm với tiếng rít phát ra mỗi khi đạp phanh, thực chất không phải là do tấm đỡ má phanh cọ xát vào đĩa phanh. Trên nhiều mẫu xe hiện đại, nhà sản xuất tích hợp tấm kim loại báo mòn để phát ra âm thanh cảnh báo trước khi má phanh hết hoàn toàn.

Nếu bỏ qua cảnh báo này và tiếp tục sử dụng, lớp bố phanh sẽ mòn đến phần kim loại, tạo ra tiếng mài rất lớn. Lúc này, kim loại sẽ cọ trực tiếp vào đĩa phanh, làm tăng nhiệt độ, gây xước hoặc cong vênh đĩa phanh, kéo theo chi phí sửa chữa cao hơn nhiều so với việc thay má phanh.

Theo khuyến cáo của Toyota Việt Nam và Honda Việt Nam, người dùng nên kiểm tra hệ thống phanh mỗi lần bảo dưỡng định kỳ và thay má phanh khi độ dày xuống dưới giới hạn cho phép theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Kẹp phanh gặp sự cố: Xe bị kéo lệch khi đạp phanh

Kẹp phanh có nhiệm vụ ép hai má phanh vào đĩa phanh. Nếu piston bên trong bị kẹt hoặc hoạt động không đồng đều, lực phanh giữa hai bánh sẽ mất cân bằng. Khi đó, tài xế thường gặp các hiện tượng như xe bị kéo lệch sang một bên khi phanh, một bên má phanh mòn nhanh hơn bên còn lại, có mùi khét sau khi di chuyển hay bánh xe nóng bất thường.

Nếu tiếp tục sử dụng, kẹp phanh có thể bị bó cứng, làm tăng mức tiêu hao nhiên liệu, giảm tuổi thọ lốp và ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng kiểm soát xe. Đây là tình trạng nguy hiểm nếu không được khắc phục và cuối cùng sẽ dẫn đến hỏng phanh ở bánh xe đang gặp trục trặc

Đĩa phanh cong vênh: Vô lăng và bàn đạp phanh rung mạnh

Đĩa phanh ô tô thường bị biến dạng do quá nhiệt sau nhiều lần phanh gấp liên tục hoặc khi xe đi đèo dốc nhưng tài xế rà phanh trong thời gian dài. Khi đĩa phanh không còn phẳng tuyệt đối, má phanh sẽ tiếp xúc không đều, tạo ra hiện tượng rung lắc.

Các dấu hiệu thường gặp gồm bàn đạp phanh rung theo nhịp, vô lăng rung khi phanh ở tốc độ cao, có tiếng "cộc cộc" hoặc tiếng va đập nhẹ khi giảm tốc, quãng đường phanh dài hơn bình thường.

Theo các chuyên gia của nhà sản xuất phanh Brembo, nhiệt độ quá cao là nguyên nhân hàng đầu khiến đĩa phanh bị biến dạng. Vì vậy, khi xuống đèo, người lái nên kết hợp phanh động cơ thay vì rà phanh liên tục để hạn chế quá nhiệt.

Bàn đạp phanh có cảm giác bất thường

Ngoài má phanh và đĩa phanh, toàn bộ hệ thống còn bao gồm dầu phanh, xi lanh chính, bộ trợ lực phanh, đường ống dẫn dầu và hệ thống môm-đun ABS. Nếu một trong các bộ phận này gặp trục trặc, người lái sẽ cảm nhận rõ ngay trên bàn đạp phanh.

Một số dấu hiệu cho thấy hệ thống phanh của xe có vấn đề mà người dùng cần lưu ý gồm bàn đạp phanh quá mềm hoặc lún sâu, phải đạp mạnh hơn bình thường mới có tác dụng, bàn đạp phanh bị cứng, đèn cảnh báo ABS hoặc cảnh báo phanh sáng trên bảng đồng hồ.

Theo Cơ quan An toàn giao thông đường cao tốc quốc gia Mỹ (NHTSA), dầu phanh nhiễm nước hoặc rò rỉ là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến hiệu quả phanh suy giảm. Do đó, dầu phanh cần được thay định kỳ theo khuyến cáo của từng hãng xe, thường sau 2-3 năm hoặc khoảng 40.000km, tùy điều kiện sử dụng.

Chủ xe nên làm gì để chăm sóc hệ thống phanh đĩa?

Các chuyên gia kỹ thuật ô tô khuyến cáo người dùng nên kiểm tra hệ thống phanh sau mỗi 10.000km hoặc mỗi lần bảo dưỡng định kỳ, không bỏ qua tiếng kêu lạ khi đạp phanh, hạn chế rà phanh liên tục khi xuống dốc, thay dầu phanh đúng chu kỳ của nhà sản xuất và kiểm tra ngay nếu xe bị lệch hướng hoặc vô lăng rung khi phanh.

Hệ thống phanh là "lá chắn" an toàn quan trọng nhất trên ô tô. Chỉ một dấu hiệu bất thường nhỏ cũng có thể là lời cảnh báo cho một sự cố nghiêm trọng phía sau. Vì vậy, thay vì tiếp tục sử dụng trong tâm lý chủ quan, tài xế nên đưa xe đến xưởng dịch vụ uy tín để kiểm tra và xử lý kịp thời, đảm bảo an toàn cho bản thân và những người cùng tham gia giao thông.

Theo Ngô Minh (Vietnamnet)

Xem tin/bài gốc tại đây