Cảnh báo rủi ro không đồng nghĩa giao dịch có vấn đề

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có văn bản gửi Thuế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu thống nhất một số nội dung trong giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng (GTGT).

Theo Cục Thuế, trong quá trình giải quyết hồ sơ cần phân biệt rõ giữa thông tin, cảnh báo rủi ro; kết quả hệ thống xác định hồ sơ hoặc một phần tiền đề nghị hoàn có rủi ro và kết quả kiểm tra, xác minh xác định người nộp thuế không đủ điều kiện hoàn hoặc có hành vi vi phạm.

Cơ quan thuế nhấn mạnh, thông tin, cảnh báo rủi ro liên quan đến người bán, hóa đơn hoặc các chủ thể trong chuỗi cung ứng là dữ liệu đầu vào để đánh giá, phân loại rủi ro, lựa chọn nội dung cần rà soát, xác minh. Điều này không đồng nghĩa giao dịch không phát sinh trên thực tế, hóa đơn không hợp pháp hoặc số thuế GTGT đầu vào không đủ điều kiện hoàn.

Chỉ sau khi kiểm tra, xác minh hoặc theo kết luận của cơ quan có thẩm quyền có đủ căn cứ xác định hóa đơn không hợp pháp, giao dịch không phát sinh trên thực tế, người nộp thuế không đủ điều kiện hoàn hoặc có hành vi vi phạm, cơ quan thuế mới thực hiện không hoàn, thu hồi số tiền đã hoàn và xử lý theo quy định.

Đáng chú ý, với hồ sơ thuộc diện hoàn thuế trước, nếu hệ thống xác định chỉ một phần số tiền đề nghị hoàn có rủi ro, cơ quan thuế chỉ chuyển phần tiền này sang diện kiểm tra trước hoàn thuế.

Phần tiền còn lại tiếp tục được xử lý theo trình tự hoàn thuế trước và được hoàn nếu đáp ứng đủ điều kiện. Cơ quan thuế không chờ kết quả kiểm tra, xác minh phần tiền có rủi ro mới giải quyết phần còn lại khi phần này đã đủ điều kiện.

Cục Thuế cũng yêu cầu việc giải trình, bổ sung thông tin, kiểm tra, xác minh phải gắn với nội dung, giao dịch, hóa đơn và phần tiền cần làm rõ; không mở rộng phạm vi chỉ vì có cảnh báo rủi ro tại một chủ thể trong chuỗi cung ứng, trừ khi phát hiện thêm dấu hiệu rủi ro hoặc thuộc trường hợp phải kiểm tra theo quy định.

Không lấy cảnh báo từ F2, F3 làm căn cứ từ chối hoàn thuế

Về thông tin rủi ro trong chuỗi cung ứng, Cục Thuế xác định người bán trực tiếp xuất hóa đơn cho người nộp thuế đề nghị hoàn thuế được xác định là F1. Thông tin rủi ro của F2, F3 và các cấp tiếp theo được sử dụng làm dữ liệu đầu vào để hệ thống đánh giá, tổng hợp và quy đổi mức độ rủi ro về F1 theo tiêu chí quản lý rủi ro.

Trường hợp F2, F3 hoặc các cấp tiếp theo có cảnh báo rủi ro, công chức thuế không được chỉ dựa vào cảnh báo này để xác định số thuế GTGT đầu vào tương ứng của người nộp thuế đề nghị hoàn thuộc diện kiểm tra trước hoàn hoặc không được hoàn.

Ngay cả khi F1 chưa có cảnh báo rủi ro nhưng F2, F3 hoặc chủ thể ở cấp tiếp theo có rủi ro, cơ quan thuế cũng không được căn cứ riêng vào thông tin này để chuyển số thuế GTGT đầu vào sang kiểm tra trước hoàn hoặc kết luận không đủ điều kiện hoàn.

Tương tự, việc người bán hoặc một chủ thể trong chuỗi cung ứng có rủi ro về hóa đơn, ngừng hoạt động, đang làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, giải thể hoặc chấm dứt hoạt động chỉ là thông tin phục vụ quản lý rủi ro. Đây không phải căn cứ để kết luận giao dịch không phát sinh, hóa đơn không hợp pháp, hồ sơ không đủ điều kiện hoàn hoặc thu hồi số thuế đã hoàn.

Cục Thuế cũng lưu ý, từ ngày 1/1/2026, điều kiện “người bán đã kê khai, nộp thuế GTGT theo quy định đối với hóa đơn đã xuất cho cơ sở kinh doanh đề nghị hoàn thuế” đã được bãi bỏ.

Vì vậy, với các kỳ hoàn thuộc phạm vi áp dụng quy định hiện hành, việc người bán đã kê khai, nộp thuế GTGT không còn là điều kiện để xác định quyền hoàn thuế GTGT của bên mua. Đối với kỳ hoàn trước ngày 1/1/2026, áp dụng quy định pháp luật có hiệu lực tại kỳ hoàn tương ứng.

Tuy nhiên, Cục Thuế khẳng định, việc bãi bỏ điều kiện này không đồng nghĩa thông tin người bán chưa kê khai hoặc chưa nộp thuế không được sử dụng trong quản lý rủi ro. Thông tin này vẫn được kết hợp với các dữ liệu khác để đánh giá rủi ro, lựa chọn nội dung cần rà soát, xác minh, nhưng không được sử dụng riêng lẻ để kết luận bên mua không đủ điều kiện hoàn thuế.

Cục Thuế yêu cầu các Thuế tỉnh, thành phố rà soát những hồ sơ hoàn thuế tồn đọng, kéo dài có liên quan đến một phần tiền đề nghị hoàn có rủi ro hoặc thông tin cảnh báo rủi ro của người bán, bảo đảm phần tiền đã đủ điều kiện được giải quyết, không bị kéo dài do phải chờ xác minh phần có rủi ro.

Trưởng Thuế cơ sở có trách nhiệm tổ chức giải quyết hồ sơ theo đúng kết quả phân loại, phân công công chức theo dõi thời hạn giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu, kiểm tra, xác minh và tiến độ giải quyết từng phần số tiền. Những vướng mắc vượt thẩm quyền phải được tổng hợp, báo cáo kịp thời.

Đối với công chức trực tiếp xử lý hồ sơ, Cục Thuế yêu cầu thực hiện theo kết quả phân loại trên Hệ thống thông tin quản lý thuế, không tự suy diễn từ cảnh báo rủi ro của người bán hoặc các chủ thể trong chuỗi để thay đổi kết quả phân loại.

Việc yêu cầu người nộp thuế giải trình, bổ sung thông tin, tài liệu phải đúng nội dung và phạm vi cần làm rõ. Kết quả rà soát, kiểm tra, xác minh phải được cập nhật, lưu trữ đầy đủ trên hồ sơ và hệ thống theo quy định.

Đồng thời, cơ quan thuế cần tuyên truyền để người nộp thuế hiểu rõ rằng cảnh báo rủi ro không đồng nghĩa với kết luận vi phạm; doanh nghiệp hoàn thuế cũng được khuyến cáo không mua bán hóa đơn để hợp thức hàng hóa không có nguồn gốc, kê khống chi phí hoặc nhằm mục đích hoàn thuế.

Theo Nguyễn Lê (Vietnamnet)