Thay vì đáp trả một đòn tấn công mới từ Mỹ, Iran đã chủ động khơi lại cuộc đối đầu. Các nhà phân tích nhận xét điều đó cho thấy nước này ngày càng sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự để định hình diễn biến cuộc xung đột theo những điều kiện do chính mình đặt ra.

Điều đó cũng mở đường cho nguy cơ leo thang mới. “Chúng ta sẽ giáng cho Iran một đòn cực mạnh. Chúng ta sẽ tấn công họ dữ dội. Họ sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Fox News. 

Lời đe dọa đó khó có thể khiến Tehran bất ngờ bởi Iran đã phóng tên lửa trong khi biết rõ hành động này có thể kéo các máy bay ném bom Mỹ quay trở lại.

Ông Trump cho rằng việc tạm ngừng bắn hồi tuần trước là do Iran đề nghị bởi “họ đã rất lịch sự yêu cầu chúng tôi” và muốn đàm phán. Tuy nhiên, Tehran chưa bao giờ công khai cam kết tham gia giai đoạn tạm ngừng bắn này dù một quan chức cấp cao Iran từng nói các lực lượng vũ trang của họ "cũng đã quyết định không tiến hành hành động quân sự”. Do đó, quyết định nối lại các cuộc tấn công của Iran trở nên đặc biệt đáng chú ý.

Khẳng định năng lực răn đe

Theo hãng tin CNN, chỉ vài giờ sau khi phát tín hiệu công khai sẽ đáp lại sự kiềm chế của Mỹ, Iran lại nhắm mục tiêu vào các lực lượng Mỹ. Dường như giới lãnh đạo Iran đã đi đến kết luận rằng việc gia tăng sức ép đáng để mạo hiểm với nguy cơ tái diễn các đợt không kích hàng đêm.

Nhà nghiên cứu tại Viện Các vấn đề quốc tế và an ninh Đức (SWP) Hamid Reza Azizi viết trên mạng xã hội X: “Dường như cách tiếp cận của Iran đã thay đổi một cách cơ bản, đặc biệt là việc sẵn sàng chủ động tấn công nếu họ cho rằng đó là lựa chọn khả thi duy nhất”.

Cuộc tấn công của Iran diễn ra ngay sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Mỹ Trump tại Washington. Vài giờ trước cuộc gặp, Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz tuyên bố Israel muốn tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran, nhưng đã bị chính quyền Trump ngăn cản.

Theo ông Azizi, vụ tấn công dường như là một tín hiệu liên quan đến chuyến thăm Nhà Trắng của Thủ tướng Israel Netanyahu. Chuyên gia này giải thích: "Nó cho thấy chiến lược quân sự của Iran có thể đã thay đổi và Tehran hiện đã sẵn sàng phát động một cuộc tấn công phủ đầu nếu phát hiện dấu hiệu của một mối đe dọa sắp xảy ra”.

Duy trì đòn bẩy, giữ vững "lằn ranh đỏ" 

Không lâu sau vụ tấn công tại Jordan, quân đội Mỹ và Ảrập Xêút đã phối hợp tấn công các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) mô tả chiến dịch ở Iraq không phải là hành động trả đũa vụ tấn công tại Jordan, mà là phản ứng đối với hơn 30 cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các lực lượng Mỹ và cơ sở hạ tầng năng lượng của Ảrập Xêút trong 72 giờ trước đó.

Diễn biến leo thang trong đêm cho thấy cuộc xung đột đang ngày càng mở rộng phạm vi. Ảrập Xêút, quốc gia từ lâu luôn thận trọng để tránh bị cuốn trực tiếp vào xung đột, đang ngày càng can dự sâu hơn khi phải đối mặt với các mối đe dọa từ 3 hướng là lực lượng Houthi ở Yemen, các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn tại Iraq và chính Iran.

Danny Citrinowicz, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia Israel (INSS) và cựu lãnh đạo bộ phận phụ trách Iran trong tình báo quân đội Israel viết trên mạng xã hội X: “Thách thức cốt lõi đối với Washington và các đối tác vùng Vịnh là cả Iran lẫn các đồng minh trong khu vực của nước này đều không có dấu hiệu sẵn sàng từ bỏ những mục tiêu chiến lược mà họ hiện xem là lợi ích cốt lõi.

Tehran tiếp tục khẳng định việc duy trì đòn bẩy của mình đối với eo biển Hormuz, trong khi lực lượng Houthi đã tuyên bố rõ rằng sẽ không chấm dứt chiến dịch của mình trừ khi lệnh phong tỏa do Ảrập Xêút đi đầu áp đặt lên họ được dỡ bỏ.

Trong cuộc phỏng vấn với đài truyền hình quốc gia Iran, được công bố chỉ vài giờ trước vụ tấn công ở Jordan, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi đã đưa ra một trong những tuyên bố rõ ràng nhất từ trước đến nay về lập trường của Tehran. Ông Gharibabadi cho biết Iran đã ngừng bắn, nhưng sẽ không ngần ngại nối lại hành động quân sự nếu tuyên bố chủ quyền của nước này đối với eo biển Hormuz bị thách thức.

Theo ông Gharibabadi, Tehran không thể coi mình là bên chiến thắng nếu eo biển Hormuz quay trở lại trạng thái trước xung đột. Ông nhấn mạnh tuyến đường thủy chiến lược này đã trở thành một phần cốt lõi trong an ninh quốc gia của Iran và là một “công cụ phòng thủ”.

Khi được hỏi vì sao Tehran lại chấp nhận nguy cơ tái khởi động giao tranh bằng cách tấn công các tàu thương mại, dù lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực, ông Gharibabadi trả lời rằng Iran xem những nỗ lực của Oman và Mỹ nhằm thiết lập một tuyến hàng hải thay thế qua eo biển Hormuz là “lằn ranh đỏ”. Ông lập luận nếu tuyến đường đó được đưa vào hoạt động, yêu sách của Iran về việc “thực thi chủ quyền một cách hiệu quả” đối với eo biển này sẽ bị suy giảm nghiêm trọng, thậm chí trở thành “không khác gì một điều viển vông”.

Ông Gharibabadi lưu ý: “Một số người có thể nhìn nhận vấn đề một cách đơn giản và đặt câu hỏi tại sao Iran lại phóng tên lửa vào 3 tàu thương mại chỉ vì chúng tắt hệ thống định vị GPS, điều này có nguy cơ làm xung đột tái bùng phát. Tuy nhiên, nếu nhìn vào những gì diễn ra phía sau, bạn sẽ thấy các thỏa thuận liên quan đến eo biển Hormuz sẽ có tác động lâu dài đến an ninh của Iran".

Theo Hoài Linh (Vietnamnet)