Nhớ hồi nó còn nhỏ, đâu chừng sáu tuổi, mỗi khi nghe người ta nói “Mai mốt cha mày cưới vợ, mày về ở với dì ghẻ bả hành cho ra tương” là nó nhảy lên cào cấu người ta rồi hộc tốc chạy về lăn ra giữa sân giãy đành đạch cho tới khi cha nó bồng lên năn nỉ, thề sẽ ở vậy nuôi nó chớ nhất định không rước bà nào về đây, nó mới thôi.

Con nhỏ đâu có lạ gì chuyện xóm trên xóm dưới có mấy cô để bụng thương cha. Nghe đâu cha nó cũng thầm để ý, nhưng chẳng đi tới đâu.

Trong nhà lúc nào cũng có con “kỳ đà” mặt mũi chực sưng sỉa mỗi khi thấy bóng cô nào ngấp nghé đầu ngõ. Riết rồi cha nó cũng nản, thôi ở vậy cho yên cửa yên nhà, nhưng hơn hết là cha thương nó hơn mọi thứ trên đời.

Con Ngò còi cọc là vậy mà tới tuổi trổ mã cũng lớn bổng lên. Nước da đen giòn, vành môi bậu nũng xuống khi cười, vừa mặn mòi vừa duyên. Đôi mắt nâu đen nhìn ai cũng như thắp lửa, mộc mạc mà thanh khiết lạ thường. Nhưng khi thoáng buồn, nét u sầu lại hiện ra rõ trên gương mặt con bé mười ba. Nhiều lúc soi gương nó thấy như mình đang đứng trước một người con gái khác, từ ánh mắt, miệng cười, cái nhìn xuống trầm tư.

Mười lăm tuổi, con Ngò cao dong dỏng, vóc người thon nhẹ hao hao má nó hồi còn con gái. Cha nó âm thầm chứng kiến con lớn lên từng ngày, hồn nhiên như cây cỏ.

Minh họa: Võ văn

Con Ngò đi học xa. Từ nhà lên trường đoạn đường hơn mười ki lô mét toàn dốc khúc đá dăm lởm chởm. Thấy nó mỗi ngày cong lưng trên chiếc xe đạp, cha thương nên bảo nó ở lại trên đó, ông thuê cho nó căn phòng trọ đủ chui ra chui vô. Từ bữa đó nó chỉ về với cha hai ngày nghỉ cuối tuần.

Trưa đứng bóng, cha nhấp ly nước chè, đập hai bàn chân cái bẹt phủi mảng đất còn bám sau gót, leo lên võng lim dim. Con ki già cũng chui vô đống củi ngoài vườn nằm le lưỡi thở.

Cái nóng mới tháng Tư đã hầm hập dội lên từ cái sân gạch trốc trỉa. Nắng chói gắt đến nỗi một cơn gió hiếm hoi vụt qua cũng hừng hực. Từ chỗ cha nằm, khuôn cửa thông ra có thể đón được những cơn gió hiếm hoi từ sông phả vào.

Cái võng đều đều lắc, tiếng cha ngáy ngủ như sấm rền sau tấm liếp, con Ngò sè sẹ lẻn ra vườn sau nhấc nhành tre gai bên bờ rào chui qua, chạy u ra đồng đất sau nhà.

Vừa lom khom nó vừa xuýt xoa vì gai tre cào xước hai cái chân. “Chớ nắng chang chang mà vác đầu dầu đi đâu đó con?”, tiếng cha nó từ trong nhà gọi giật ngược. Con nhỏ giả lơ, đi một hơi, rẽ vào lối đi ngàn ngạt cỏ, xăm xăm hướng về phía quán nước liêu xiêu dựng tạm bên mé mương.

Nó biết trưa nào cô Đẩu cũng ngồi nghỉ ở đó, nó còn biết cô Đẩu thương cha từ khi má nó mới mất, tới giờ cô vẫn ở vậy. Nhiều lần nó thấy ánh mắt cha dành cho cô khác hẳn với những người đàn bà trong làng, ánh mắt thiệt dịu dàng, chan chứa.

Về phần cô Đẩu, như hiểu tình cảnh của cha nhưng chẳng mấy khi cô đi qua nhà nó, có chuyện gì cô đi đường vòng, tránh đi qua cái lối cha nó đang cuốc cỏ làm vườn.

Lối đi dài tun hút, hai bên bờ lúp xúp bông cỏ may dính đầy vô lai quần nó. Đã lâu rồi không mưa, con đường cứ có người đi qua lại tung mù bụi đỏ, bụi nhuốm cả đám cây bông mắc cỡ bên đường sắt lại.

Phía đồng xa mấy đứa con nít say sưa thả diều, tiếng hú hét vẫn không ngừng vút lên, chúng mặc kệ mấy con bò mò xuống ruộng ăn lúa, thỉnh thoảng dừng lại nghe ngóng, lúc lắc cái cổ thõng thượt ọ lên một tràng dài.

Ngang qua cái chòi phơi thuốc lá, con Ngò cúi người lom khom, chân nhón gót sè sẹ đi cố không gây ra tiếng động. Phía trước chòi, mấy cây sào phơi lá thuốc đặc kín, thứ thuốc lá nâu đen người ta trồng dọc theo đất bãi ven sông. Mũi con nhỏ đã quen với mùi này, cái mùi nồng nồng cha nó không thể thiếu, thà nhịn cơm chớ không nhịn được khói, có lần nó nghe cha nói vậy.

Bên trong chòi, tiếng võng ken két lắc đều đều, ông già Điểu nằm co rít điếu thuốc nâu to như ngón chân cái, ư ử hát, tiếng hát nhừa nhựa lào khào vọng ra. Ông già ca bài chòi. Lần nào ra cái chòi canh ông cũng ca bài chòi, ca đi ca lại không chán mấy cái bài cũ rích. Từ ngày bà vợ chết ông đổi tính đổi nết, tìm tới rượu chè. Một mình ông càng uống, uống cho say, uống rồi lập cập huơ huơ cây gậy lầm lũi ra cái chòi phơi lá thuốc của thằng con mà nằm hát.

Ông nằm trên võng, xị rượu đế để dưới chân. Nghe tiếng ai đi qua ông cũng dỏng tai lên, cầm cây gậy huơ huơ ngoắc vô rót một ly nài nỉ uống, hết một ly ông lại rót ly nữa, ly nữa... Không có bạn rượu thì ông uống một mình.

Con Ngò rón rén đi, bàn chân dù cố nhón vẫn không tránh được tiếng lạo xạo, răng rắc của cành khô gãy, tiếng lép bép trên đám lá mỏng giòn.

Mắt ông già Điểu đã lòa nhưng tai thính còn hơn người thường. Đang ư ử hát, ông im bặt, hai cái tai đỏ lựng giỏng lên rung rung “Ai đó?”, ông lào khào hỏi. Con Ngò nín thinh mà trống ngực đập thình thịch.

“Tui hỏi ai sao hông trả lời?”, ông bật dậy dộng dộng cây gậy vô tấm phên rầm rầm. “Dạ... dạ con”, con Ngò run run. “Con là đứa nào, con nhà ai? Nói!”. “Dạ... con Ba Canh”. Ông già “à” lên một tiếng vui vẻ.

“Chà chà... con Ba Canh. Ờ... mà hồi nào bây mới cho thằng cha bây cưới vợ? Hử?!”. “Dạ...”. “Dạ dậm gì, mai mốt lớn bây đi lấy chồng rồi cha bây ở với ai? Ốm đau rồi ai nấu lá xông, ai mua viên thuốc? Hử!”, con Ngò run run nhón gót đi qua. Tới cây sung cổ thụ ở ngã ba nó còn nghe tiếng ca nhừa nhựa của ông già vọng theo.

Từ xa nó đã thấy cô Đẩu ngồi trốn nắng bên gốc cây vông đồng, gương mặt cúi xuống bên mái tóc dài thượt quết đất nhìn xa như một dòng sông đêm. Cô Đẩu cầm cây lược gỡ từng sợi tóc rối. Nó đứng yên ngắm cô, gương mặt nhìn nghiêng thiệt hiền, vẻ hiền lành cam phận, vẻ mặt của đàn bà xứ nó.

Con Ngò tính bước lên hỏi thăm cô vài câu nhưng lại thôi. Như linh tính, cô Đẩu quay lại nhận ra nó, thoáng chút bối rối cô ngập ngừng. “Ủa Ngò... nay không đi học hả con?”. “Dạ con được nghỉ giữa kỳ, mai con lên lại trường... Mà lâu rồi con không thấy cô qua nhà”. “Ờ...”, cô Đẩu cúi xuống vấn lại lọn tóc nhưng kỳ thực cô giấu nỗi bối rối. Nó nhìn thấy trên gương mặt hiền lành đó vẻ ngại ngùng.

“Trưa ra đây làm gì cho nắng, con?”, cô Đẩu lảng qua chuyện khác. Con Ngò lại gần ngồi xuống bên cô bâng quơ ngó trời mây, thủng thẳng. “Ba con mấy bữa nay ổng mệt trong người, con đi kiếm bó lá xông”.

“Chớ ba bị làm sao?”, cô Đẩu bật dậy như cái lò xo, giọng không giấu được vẻ thảng thốt. “Dạ, ổng cảm, chắc tại nay có tuổi rồi mà cơm nước thất thường, con đi học xa nhà có ai lo cho đâu...”, giọng nó buồn thiu khiến ai nghe cũng không khỏi ngậm ngùi. Bên cạnh nó, cô Đẩu ngồi thừ ra vẻ xót xa hiện trên gương mặt hiền khô.

Coi bộ tình cảm của cô Đẩu dành cho cha vẫn vậy, con Ngò hí hửng trong bụng, nó đứng lên giả bộ vội vàng “Thôi con về đây chớ để ba con ổng chờ”. Bóng con Ngò khuất sau cái chòi canh của ông già Điểu, cô Đẩu còn lơ ngơ đứng ngó theo, chiếc nón nghiêng nghiêng giữa trưa nắng nhìn xa như cái nấm trắng mỏng manh.

Chiều cuối tuần, vừa đạp xe về tới đầu ngõ, con Ngò đã thấy làn khói trắng bốc lên từ chái bếp. Bên hiên cha ngồi chuốt lại mấy cái nan tre đan rổ, hai bàn tay thoăn thoắt lộng vành. Sau lưng cha, cô Đẩu ngồi trẩy bắp. Ngoài sân la liệt mấy nong bắp già đầy ắp.

Con nhỏ lặng đứng nhìn khung cảnh êm đềm, nên thơ như một bức tranh. Trên cao một vùng mây trắng kéo về quyện với làn khói mỏng nhẹ từ chái bếp nhà nó bay lên...

Tổng hợp nhiều nguồn