"Siêu El Niño" và những kịch bản tồi tệ

Mối lo ngại lớn nhất trong năm 2026 là sự trở lại của El Niño. Các mô hình khí hậu quốc tế đồng loạt cảnh báo xác suất xuất hiện hiện tượng này từ giữa năm đạt tới 80-90%. Thậm chí, một số kịch bản xa hơn còn dự báo về một đợt "siêu El Niño" có cường độ mạnh nhất vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027.

Khi El Niño chiếm ưu thế, quy luật thời tiết sẽ bị đảo lộn hoàn toàn. Cụ thể, hạn hán và nắng nóng gia tăng mạnh về cường độ và phạm vi; bão và mưa lớn có thể diễn biến lệch pha, khó dự báo và có xu hướng cực đoan hơn.

Riêng đối với mùa mưa tại Nam Bộ, dự báo sẽ đến muộn và kết thúc sớm. Lịch sử từng ghi nhận vào các năm El Niño (như 1993, 1998), mùa mưa tại TPHCM và Cần Thơ đã bị đẩy lùi đến tận cuối tháng 5 hoặc giữa tháng 6.

Nắng nóng bủa vây cả hai miền từ sớm

Ngay từ những tháng đầu năm 2026, thời tiết và khí hậu xuất hiện nhiều biến động bất thường. Cụ thể, nắng nóng "đổ bộ" sớm hơn trung bình nhiều năm hơn 10 ngày.

Tại khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế, thời kỳ cuối tháng 3 đầu tháng 4, nhiệt độ tại nhiều trạm khí tượng đã liên tục xô đổ các cột mốc, vượt ngưỡng 40 độ. Trong khi đó, Nam Bộ cũng trải qua một đợt nắng nóng kéo dài kỷ lục từ giữa tháng 2 và duy trì xuyên suốt tháng 4. Dù đầu tháng 5 đã xuất hiện những cơn mưa giải nhiệt, nhưng cường độ nắng nóng vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt.

Các chuyên gia nhận định, nền nhiệt cao bất thường này là hệ quả của sự xáo trộn trong hoàn lưu khí quyển, khiến các đợt nóng trở nên gay gắt và dai dẳng hơn.

Từ mưa đá diện rộng đến những xung đột khí quyển dữ dội

Bên cạnh cái nóng hầm hập, sự tương tác mạnh mẽ giữa các khối không khí lạnh dồn dập với nền nhiệt ẩm cao đã tạo ra những hình thái thời tiết nguy hiểm. 

Từ giữa tháng 4 đến nay, khu vực miền núi phía Bắc và cả Thủ đô Hà Nội, tiếp đó là Thanh Hóa đến Hà Tĩnh liên tiếp ghi nhận hiện tượng mưa đá kèm giông lốc dữ dội.

Đáng chú ý, những trận mưa đá có kích thước lớn, thậm chí có hạt to như trứng gà hoặc bóng tennis tại Phú Thọ, Thái Nguyên đã phủ trắng ruộng vườn và đường phố; làm thủng mái tôn, mái ngói của người dân.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, cho biết dù giông lốc là đặc trưng của thời kỳ giao mùa, song diễn biến năm nay có sự khác biệt lớn.

"Việc mưa đá xuất hiện đồng thời trên diện rộng từ miền núi, trung du đến đồng bằng trong những ngày đầu tháng 5 là hiện tượng khá hiếm gặp. Dự báo trong thời gian tới, các hiện tượng giông lốc và mưa đá sẽ còn tiếp tục xuất hiện với tần suất cao hơn," ông Hưởng nhấn mạnh.

Trước những diễn biến phức tạp của thiên tai trong năm 2026, việc tăng cường năng lực dự báo sớm, cảnh báo kịp thời và xây dựng kế hoạch thích ứng khí hậu là nhiệm vụ cấp thiết để giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản.