Cuộc tranh luận bùng lên sau khi Tang Jiafeng, một giáo viên Toán nổi tiếng về luyện thi, viết trên mạng xã hội rằng trẻ em, phụ huynh và nhà trường đang dành quá nhiều thời gian và nguồn lực cho Tiếng Anh. Theo ông, môn học này ít liên quan đến công việc mà phần lớn người học sẽ làm sau này.

“Tôi công khai kêu gọi loại Tiếng Anh khỏi vị trí môn học cốt lõi. Không quốc gia nào trên thế giới coi trọng tiếng Anh như chúng ta”, thầy giáo Tang viết hôm 5/9. 

Ông cho rằng trẻ em Trung Quốc đang bị thúc ép học và luyện tiếng Anh ngay cả khi chưa thực sự thành thạo tiếng mẹ đẻ, trong khi đất nước có lịch sử hàng nghìn năm.

“Tiếng Anh chỉ là một công cụ. Biết cách sử dụng là đủ. Đã đến lúc chấm dứt tâm lý sùng ngoại và sính ngoại của người Trung Quốc!”, giáo viên này nói.

Phát biểu của ông Tang được đưa ra sau khi môn Lịch sử bị giảm tỷ trọng trong một số đợt cải cách thi cử ở địa phương. Ông cho biết điều này khiến mình "nặng lòng".

Theo ông Tang, các bài học lịch sử giúp học sinh ghi nhớ khó khăn mà các thế hệ trước từng trải qua và hình thành những giá trị đúng đắn. Nếu một môn học cần được giảm mức độ coi trọng, ông cho rằng đó nên là Tiếng Anh thay vì Lịch sử.

Hiện Tiếng Anh là một trong những môn học cốt lõi của hệ thống giáo dục phổ thông Trung Quốc, cùng với Ngữ văn (tiếng Trung) và Toán. Trong cấu trúc truyền thống của kỳ thi đại học (gaokao) với tổng điểm 750, mỗi môn trong ba môn này được tính 150 điểm.

Theo SCMP, những năm gần đây, tỷ trọng và cách đánh giá các môn học đã được điều chỉnh trong quá trình cải cách gaokao và zhongkao - kỳ thi tuyển sinh vào THPT. Tại một số địa phương, vai trò của môn Lịch sử giảm khi ngày càng ít học sinh lựa chọn môn này trong nhóm môn tự chọn của gaokao. Tuy nhiên, Ngữ văn, Toán và Tiếng Anh vẫn giữ vị trí trung tâm trong hệ thống giáo dục nặng về thi cử của Trung Quốc.

Tranh luận về bình đẳng giáo dục

Không phải ai cũng đồng tình với thầy giáo Tang.

Theo Hu Xijin, cựu Tổng biên tập Global Times, nhiều người muốn loại Tiếng Anh khỏi nhóm môn học cốt lõi vì cho rằng đây là biểu hiện của "sùng ngoại" có quan điểm "cực đoan", "thiển cận". Ông cho rằng chủ nghĩa dân tộc đang được sử dụng để khiến quan điểm này mang vẻ yêu nước và chính đáng về mặt đạo đức.

Cũng trên mạng xã hội hôm 5/9, ông Hu viết Tiếng Anh nên tiếp tục là môn học cốt lõi bởi nó giúp học sinh tiếp cận tri thức quốc tế và mở ra cơ hội trong nhiều lĩnh vực.

Ông cảnh báo việc làm suy yếu vị thế của tiếng Anh trong giáo dục phổ thông công lập có thể gia tăng bất bình đẳng giáo dục. Các gia đình khá giả vẫn có thể chi tiền cho các chương trình học tiếng Anh bên ngoài nhà trường, trong khi học sinh có hoàn cảnh khó khăn sẽ mất đi cơ hội tương tự.

"Giáo dục cơ bản phải tạo điều kiện để mỗi người có thể tiến xa nhất có thể. Đây không phải chuyện 'sùng ngoại', mà là vấn đề bình đẳng giáo dục ngay từ vạch xuất phát của cuộc đời", cựu Tổng biên tập viết. 

Theo ông, sự thống trị của tiếng Anh trên toàn cầu phản ánh lợi thế lịch sử của phương Tây trong quá trình hiện đại hóa. Khi Trung Quốc tiếp tục phát triển, tiếng Trung cũng sẽ tự nhiên gia tăng ảnh hưởng. Ông cảnh báo việc cố "đẩy nhanh quá trình chuyển dịch đó bằng các biện pháp hành chính" hoặc những luận điệu dân tộc chủ nghĩa có thể phản tác dụng và làm dấy lên "những tranh cãi tư tưởng không cần thiết".

Tranh luận về vai trò của tiếng Anh

Những lời kêu gọi giảm tỷ trọng tiếng Anh trong gaokao đã xuất hiện trong vài năm gần đây.

Trong một số kỳ họp “Lưỡng hội” gần đây, một số đại biểu đã đề xuất giảm điểm tiếng Anh trong kỳ thi, bỏ vị trí môn học cốt lõi hoặc chuyển môn này thành môn tự chọn.

Tranh luận ngày càng gay gắt trong bối cảnh Trung Quốc tự tin hơn về vị thế kinh tế và công nghệ của mình.

Những người ủng hộ việc hạ vị thế của tiếng Anh thường cho rằng sự gia tăng “tự tin văn hóa”, việc tiếng Trung ngày càng được sử dụng rộng rãi trên thế giới và những tiến bộ của công nghệ dịch thuật AI khiến nhu cầu đầu tư quá nhiều cho việc học tiếng Anh giảm đi.

Một số người khác đặt câu hỏi về hiệu quả của phương pháp dạy tiếng Anh nặng về thi cử tại Trung Quốc. Họ cho rằng học sinh có thể dành nhiều năm học thuộc từ vựng và ngữ pháp để làm bài thi nhưng vẫn không tự tin giao tiếp thực tế.

Theo EF English Proficiency Index 2025, Trung Quốc đứng thứ 86/123 quốc gia và vùng lãnh thổ về trình độ tiếng Anh của người trưởng thành, thuộc nhóm “trình độ thấp”. Bảng xếp hạng này dựa trên kết quả kiểm tra của hơn 2,2 triệu người trên toàn thế giới trong năm 2024.

Một số nhà phê bình cho rằng, nội dung giảng dạy tiếng Anh tại Trung Quốc cũng đang thay đổi. Sách giáo khoa và lớp học ngày càng nhấn mạnh lịch sử, văn hóa và thành tựu trong nước, trong khi giảm nội dung về xã hội phương Tây và văn hóa quốc tế.

Theo những người này, sự thay đổi đó làm suy yếu một trong những mục đích quan trọng của việc học ngoại ngữ: Mở ra cho học sinh cánh cửa nhìn ra thế giới bên ngoài.

Theo Hoàng Linh (Vietnamnet)