Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), lượng muối trong khẩu phần của người Việt đã giảm từ 9,4g/người/ngày năm 2015 xuống 8,1g, nhưng vẫn gấp khoảng 1,6 lần khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tức dưới 5g muối/ngày đối với người trưởng thành.

Muối không chỉ đến từ lọ muối trên bàn ăn mà còn có trong các gia vị quen thuộc như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính, xì dầu và nhiều món chế biến sẵn, làm tăng lượng natri đưa vào cơ thể.

Với đường, số liệu được Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) công bố cho thấy trung bình người Việt tiêu thụ khoảng 46,5g đường tự do/ngày, gần gấp đôi mức dưới 25g/ngày WHO khuyến nghị để có thêm lợi ích cho sức khỏe.

Người Việt có thói quen sử dụng nhiều đường, muối trong chế biến thực phẩm. Ảnh: AI

Đường không chỉ dùng pha cà phê, trà hay nấu chè mà còn được sử dụng để kho, rim, ướp thực phẩm, làm nước màu, pha nước chấm và cân bằng vị trong nhiều món mặn. Trong các món cá kho, thịt kho, món rim hay nước mắm chua ngọt, đường thường được sử dụng cùng nước mắm hoặc các gia vị mặn. Mỗi lần dùng có thể không nhiều, nhưng khi đường xuất hiện trong nhiều món ăn và đồ uống trong ngày, tổng lượng đường tự do từ khẩu phần có thể tăng đáng kể.

Bên cạnh đó, bánh kẹo, đồ ăn chế biến sẵn, nước ngọt, trà đóng chai, nước tăng lực, cà phê pha sẵn cũng là những nguồn cung cấp đường. Số liệu Euromonitor cho thấy tổng lượng nước giải khát có đường tại Việt Nam tăng từ 1,59 tỷ lít năm 2009 lên 6,67 tỷ lít năm 2023; tính theo đầu người, mức tiêu thụ tăng từ 18 lên 66 lít/người/năm.

Ăn mặn lâu ngày, tim và thận chịu áp lực

Natri cần thiết cho hoạt động bình thường của cơ thể, nhưng tiêu thụ quá mức trong thời gian dài có thể gây nhiều hệ lụy. Lượng natri dư thừa khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích tuần hoàn và huyết áp.

Ăn mặn kéo dài có thể dẫn tới nguy cơ tăng huyết áp - căn bệnh cứ 4 người trưởng thành lại có hơn 1 người mắc phải, bệnh tim mạch, đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy tim. Người mắc bệnh thận mạn càng cần kiểm soát lượng muối, bởi chế độ ăn nhiều muối khiến việc kiểm soát huyết áp và tình trạng giữ nước khó khăn hơn.

Theo bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), việc thường xuyên sử dụng các thực phẩm bảo quản bằng muối như cá ướp muối, rau củ muối mặn có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày.

Đường dư thừa kéo theo nhiều bệnh mạn tính

Với những gia đình có thói quen nêm đường vào nhiều món, bên cạnh bánh kẹo hay đồ uống có đường, lượng đường đưa vào cơ thể có thể tăng lên mà người ăn không dễ nhận biết. Khác với một món bánh ngọt có vị rõ ràng, đường trong món kho, món rim hay nước chấm thường được xem đơn giản là một phần của công thức nấu ăn.

Khi bạn thường xuyên đưa vào cơ thể nhiều đường hơn nhu cầu, tổng năng lượng của khẩu phần tăng lên. Nếu năng lượng dư thừa không được tiêu hao, cơ thể có thể tích lũy dưới dạng mỡ, làm tăng nguy cơ thừa cân, béo phì.

Theo Bệnh viện Nội tiết Trung ương, tiêu thụ nhiều đường, đặc biệt từ đồ uống có đường, có liên quan đến nguy cơ thừa cân, béo phì, đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch. WHO khuyến nghị hạn chế đường tự do xuống dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần mỗi ngày; giảm xuống dưới 5%, tương đương khoảng 25g/ngày, có thể đem lại thêm lợi ích cho sức khỏe.

Theo các bác sĩ, vấn đề không nằm ở việc loại bỏ hoàn toàn muối hay đường khỏi khẩu phần mà là kiểm soát lượng đưa vào mỗi ngày. Người dân nên nêm nhạt dần, hạn chế chấm và chan, giảm đồ chế biến sẵn, đọc nhãn dinh dưỡng, quan tâm chỉ số natri và đường tổng số trước khi mua thực phẩm là những thói quen có thể kéo giảm nguy cơ bệnh tật.

Theo Võ Thu (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây