Nằm sâu 25m dưới lòng đất ở phố Liberty, Manhattan, kho vàng của Cục Dự trữ Liên bang New York (Fed) từ lâu được coi là biểu tượng của sự an toàn và niềm tin tài chính, lưu giữ gần 7.000 tấn vàng, thuộc sở hữu của nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế.

Tuy vậy, hàng loạt ngân hàng trung ương đang đưa vàng dự trữ từ Mỹ trở về nước, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy về an ninh tài sản.

Những quốc gia "dọn kho" khỏi Mỹ

Pháp là trường hợp đáng chú ý nhất. Từ tháng 7/2025 đến tháng 1/2026, Ngân hàng Trung ương Pháp thực hiện 26 giao dịch, bán 129 tấn vàng không đạt chuẩn đang lưu giữ tại New York và mua lại lượng vàng tương đương tại châu Âu.

Sau các giao dịch, toàn bộ số vàng mới được lưu giữ tại Paris. Ngân hàng cho biết động thái này nhằm chuẩn hóa chất lượng vàng dự trữ, đồng thời giúp thu về khoản lãi vốn đặc biệt 12,8 tỷ euro.

Vàng dự trữ tại kho New York đang được các ngân hàng trung ương trên thế giới lần lượt rút về nước. Ảnh: Federal Reserve Bank of New York

Hà Lan đã tái phân bổ khoảng 86 tấn vàng từ các kho tại Bắc Mỹ sang London từ tháng 3-8/2026. Điều đáng chú ý là phần lớn số vàng này không di chuyển vật lý xuyên Đại Tây Dương: 59 tấn được bán tại New York và mua lại tương ứng tại London, chỉ có 27 tấn được vận chuyển thực tế. 

Sau thương vụ này, tỷ lệ vàng của Hà Lan cất giữ tại New York đã giảm từ 31,3% xuống còn 18,5%, trong khi tỷ lệ tại London tăng từ 18,1% lên 32,1%. 

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hà Lan Olaf Sleijpen giải thích rằng động thái này nhằm "tăng cường khả năng phục hồi và sẵn sàng", bởi London là trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới, giúp vàng dễ dàng được sử dụng trong các tình huống khủng hoảng.

Một diễn biến đáng chú ý khác đến từ Thụy Sĩ - quốc gia trung lập nhưng lại có mối liên hệ mật thiết với hệ thống tài chính toàn cầu. Theo báo cáo gần đây, Thụy Sĩ bất ngờ được cho là đã thực hiện động thái rút vàng khỏi New York. 

Với tổng dự trữ vàng hơn 1.000 tấn (được định giá khoảng 151,7 tỷ USD vào tháng 5/2026), Thụy Sĩ từ lâu đã phân bổ vàng tại nhiều địa điểm khác nhau bao gồm Anh, Canada và Mỹ.

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cũng đẩy nhanh quá trình hồi hương kể từ sau năm 2022. Kết quả là tỷ lệ vàng được lưu giữ trong nước đã tăng từ mức chỉ 38% vào tháng 3/2023 lên 77% vào tháng 3/2026, trong khi tỷ lệ vàng ở nước ngoài giảm từ 55% xuống còn 22%. 

Riêng giai đoạn 2023-2026, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đã hồi hương khoảng 280-300 tấn vàng, đưa tổng lượng vàng dự trữ trong nước lên khoảng 880 tấn. Số vàng còn lưu giữ ở nước ngoài hiện khoảng 290 tấn, chủ yếu tại Ngân hàng Anh (Bank of England) và Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS). 

Những nước vẫn "đặt cược"

Trong khi Pháp và Hà Lan đã điều chỉnh nơi lưu trữ vàng, Đức vẫn duy trì lượng vàng rất lớn tại New York với khoảng 1.236 tấn, tương đương gần 37% tổng dự trữ vàng. Đây là quốc gia có lượng vàng gửi tại Mỹ nhiều nhất. 

Làn sóng chỉ trích nổi lên mạnh mẽ sau khi Tổng thống Trump tái đắc cử, với những lo ngại rằng chính quyền Mỹ có thể sử dụng vàng dự trữ như một công cụ gây sức ép trong quan hệ thương mại và địa chính trị. 

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) vẫn quyết định duy trì vàng tại New York, khẳng định Fed là "đối tác đáng tin cậy" và việc lưu trữ tại Mỹ mang lại lợi thế về thanh khoản và an ninh. 

Dù Đức đã từng hồi hương 300 tấn từ New York và 374 tấn từ Paris trong giai đoạn 2013-2017 nhưng việc di chuyển hơn 1.200 tấn vàng hiện tại là một thách thức lớn về logistics, an ninh và có thể gây tác động đến thị trường vàng toàn cầu.

Italy cũng đang đối mặt với áp lực tương tự khi có khoảng 800-1.100 tấn vàng, tương đương gần một nửa tổng dự trữ 2.452 tấn, được cất giữ tại Mỹ. 

Nhật Bản cũng duy trì lượng vàng khổng lồ tại Mỹ. Nước này sở hữu khoảng 846 tấn vàng dự trữ, nhưng khoảng 800 tấn (tương đương 94-94,5% tổng dự trữ) đang được lưu giữ tại kho của Cục Dự trữ Liên bang New York. Đây là tỷ lệ phụ thuộc vào Mỹ cao nhất trong số các nền kinh tế lớn.

Việc lưu trữ gần như toàn bộ số vàng tại trung tâm tài chính lớn nhất thế giới của đồng minh giúp đất nước Mặt Trời mọc có thể nhanh chóng giao dịch, chuyển đổi vàng thành các tài sản khác nếu cần.

Sau Thế chiến II, hệ thống Bretton Woods đặt đồng USD vào vị trí trung tâm của hệ thống tiền tệ quốc tế, với cam kết chuyển đổi USD sang vàng ở mức giá cố định đối với các ngân hàng trung ương.

Khi thương mại và dự trữ quốc tế gia tăng, việc duy trì vàng tại các trung tâm tài chính lớn như New York giúp các quốc gia thuận tiện hơn trong thanh toán và giao dịch, đồng thời giảm rủi ro khi phải vận chuyển vàng qua Đại Tây Dương.

Những động thái mới cho thấy các ngân hàng trung ương ngày càng chú trọng đến việc đa dạng hóa địa điểm lưu trữ vàng, thay vì tập trung quá nhiều tài sản chiến lược tại một trung tâm duy nhất.

Tuy nhiên, với những quốc gia như Đức và Italy, New York vẫn giữ vai trò quan trọng nhờ lợi thế về an ninh, thanh khoản và khả năng giao dịch.

Theo Tử Huy (Vietnamnet)
 
Xem tin/bài gốc tại đây