Sau hơn 40 năm, bố tôi mới trở lại vùng đất này, nơi đã lưu giữ miền ký ức thanh xuân trong cuộc đời ông và đồng đội. Từ phường Kon Tum, chiếc xe ô tô 7 chỗ lướt trên đường Hồ Chí Minh, băng qua chiến trường xưa Đăk Tô - Tân Cảnh, vượt những con dốc dựng đứng, thẳng tiến về xã Bờ Y để đến với cột mốc biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, hay còn gọi cột mốc ba biên Đông Dương.

Núi non trùng điệp ở vùng biên giới, nơi tiếp giáp giữa ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia. Ảnh: BÙI THANH TRUNG

Trên suốt chuyến đi, ánh mắt bố tôi đăm đắm lướt qua những sườn đồi miên man sắc xanh của cà phê, và xa xa là những khoảng rừng cây nguyên sinh bạt ngàn. Ông đưa bàn tay chằng chịt nếp thời gian, nhè nhẹ xoa lên đầu gối, nơi vết sẹo cũ thi thoảng vẫn nhói lên mỗi khi trở trời.

Ký ức về những ngày băng rừng, lội suối giữa rừng già bỗng chốc dội về, vẹn nguyên như mới vừa hôm qua. Ông kể về khoảnh khắc sinh tử của mình, dạo ấy rừng già nguyên sinh âm u, ẩm ướt và đặc quánh mùi thuốc súng.

Trong một trận phục kích ác liệt, tiếng đạn pháo gầm rú xé tan màn đêm, xới tung từng gốc cây, hốc đá. Sau cơn mưa đạn cay nghiệt đó, cả tiểu đội từng gắn bó như ruột thịt chỉ còn lại hai người sống sót.

Bố tôi cùng người đồng đội còn lại cũng bị chia cắt, thất lạc, mỗi người dạt về một hướng giữa rừng rậm và sự truy quét gắt gao của địch. Người đồng đội của bố tôi phải mất tới hai mươi mốt ngày đêm lạc giữa rừng già, ăn rau rừng, uống sương đêm, lắt lay từng hơi thở mới tìm đường về được đơn vị.

Còn bố tôi, bị thương ở tay trái, phải mất chín ngày đêm, lần qua từng lối rậm, ăn lá rừng và đọt lau non để giữ sự sống trở về. Những ngày tháng ấy, lằn ranh giữa sống và chết mỏng manh như làn khói thuốc súng. Nhưng niềm tin vào ngày chiến thắng, vào lời hứa với những người vừa nằm xuống đã neo ông lại với cuộc đời.

Con đường dẫn đến cột mốc ba biên cứ cao mãi, cao mãi, ngoằn ngoèo hình trôn ốc, men theo những trảng đồi xanh bạt ngàn cà phê. Thật đúng như ai đó từng nói, đường đến cột mốc ba biên như lên đỉnh trời vậy. Cột mốc ba biên do Việt Nam, Lào và Campuchia cùng thống nhất, phối hợp xây dựng trên đỉnh núi cao 1.086m so với mực nước biển, nơi có cảnh quan núi non trùng điệp, hùng vĩ. Nơi đây vừa là điểm bắt đầu của biên giới Việt Nam - Campuchia, vừa là điểm kết thúc biên giới Việt Nam - Lào.

Cột mốc được làm bằng đá hoa cương, có hình trụ tam giác, nặng khoảng 1 tấn, cao 2m. Trên mỗi mặt cột mốc quay về mỗi nước được gắn Quốc huy, ghi năm cắm mốc và tên quốc gia bằng ngôn ngữ của chính nước đó. Phía Việt Nam thuộc xã Bờ Y, phía Lào thuộc tỉnh Attapeu, phía Campuchia thuộc tỉnh Rattanakiri.

Người ta hay ví ở khu vực này “một tiếng gà gáy, ba nước cùng nghe”. Còn tôi khi đặt chân lên cột mốc, cảm nhận một sự hòa quyện, mang linh khí của đất trời hội tụ về nơi này. Trong nắng vàng nhẹ, tôi đón gió lành từ miền biên ải mà nghe như có tiếng suối trong róc rách phía trời xa, hoa Chăm pa khép cánh ở những khu rừng già và thoảng hương xôi nếp Lào.

Trong hun hút gió và hanh hao nơi biên cương, bước chân bố tôi như chậm lại trên từng bậc đá. Ông không chỉ đi để ngắm cột mốc - biểu tượng chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, cũng là biểu tượng của tình hòa bình, hữu nghị giữa ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, càng không phải trong tâm thế một du khách, mà là đau đáu tìm về nơi những đồng đội của mình đã gửi lại tuổi hai mươi, nằm lại vĩnh viễn nơi mảnh đất thiêng này.

Nhìn bóng lưng bố đứng lặng lẽ bên cột mốc đá hoa cương sừng sững giữa mây trời, tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay không chỉ được đo bằng những sắc xanh trù phú đang sinh sôi, mà còn bằng những nốt trầm thiêng liêng nối liền quá khứ với hiện tại.

Nơi ngã ba biên giới này, từng ngọn cỏ, nhánh cây dường như đều thì thầm câu chuyện về những hy sinh thầm lặng của một thời máu lửa để giữ cho mầm sống biên cương vươn lên. Cột mốc ba biên vì thế không chỉ đơn thuần là tọa độ chủ quyền, mà đã trở thành tượng đài sâu thẳm về tình đồng đội và sự hồi sinh diệu kỳ.

Xe rời miền vùng biên khi nắng nhạt dần. Đôi mắt bố mải miết nhìn lại phía sau, chứa đựng cả sương chiều và màu xanh thẳm của trời, của đất. Miền ký ức của bố và đồng đội mãi ở đó, như một khúc ca bình yên và kiêu hãnh giữa đất trời.

Tổng hợp nhiều nguồn