Giữ nghề dệt làm điểm nhấn du lịch

Giữa núi rừng miền Tây xứ Thanh, bản Bút thuộc xã Nam Xuân, là nơi sinh sống của đồng bào Thái với những nếp nhà sàn gỗ lâu năm, cảnh sắc yên bình và nhiều nét văn hóa truyền thống. Đến đây, du khách không chỉ được nghỉ ngơi trong những ngôi nhà sàn, thưởng thức cơm lam, gà đồi mà còn có cơ hội tìm hiểu nghề dệt thổ cẩm đã gắn bó với người dân qua nhiều thế hệ.

Trong những ngôi nhà sàn phục vụ du lịch cộng đồng, thổ cẩm hiện diện qua nhiều vật dụng quen thuộc như khăn, túi vải, vỏ gối, rèm cửa, chăn, ga và đệm ngồi. Những hoa văn nhiều màu sắc được tạo nên từ đôi tay khéo léo của người thợ không chỉ làm đẹp không gian lưu trú mà còn mang đến cho du khách trải nghiệm gần gũi với văn hóa bản địa.

Bà Lương Thị Nhã (75 tuổi) cho biết, bà bắt đầu học dệt từ năm 7 tuổi. Từ nhỏ, bà thường xuyên chứng kiến mẹ và những người thân trong gia đình ngồi bên khung cửi, nhờ đó dần học được nghề dệt truyền thống.

“Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, tỉ mỉ từ khâu mắc sợi, phối màu đến tạo hoa văn. Mỗi công đoạn đều cần sự chính xác. Người dệt phải thuộc từng quy luật của hoa văn, điều chỉnh từng sợi chỉ để tạo nên những đường nét đặc trưng trên mặt vải”, bà Nhã chia sẻ.

Với bà Nhã, dệt thổ cẩm không đơn thuần là làm ra những sản phẩm phục vụ sinh hoạt hằng ngày mà còn là cách gìn giữ giá trị văn hóa của dân tộc mình, truyền lại cho con cháu kỹ thuật dệt và những hoa văn mà các thế hệ trước đã dày công vun đắp.

“Năm 2021, nghề dệt thổ cẩm truyền thống ở bản Bút được UBND tỉnh Thanh Hóa công nhận là nghề truyền thống. Sự ghi nhận này tạo thêm cơ sở để địa phương quan tâm bảo tồn nghề, đồng thời tìm hướng phát huy giá trị trong đời sống hiện đại”, bà Nhã cho biết.

Mở hướng tăng thu nhập

Theo người dân địa phương, nếu trước đây thổ cẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu sử dụng trong gia đình thì nay, các sản phẩm dệt của người Thái ở bản Bút đã có thêm đầu ra nhờ hoạt động du lịch cộng đồng.

Bên cạnh quần áo, khăn piêu, người dân còn làm túi vải, đệm ngồi, chăn, ga, gối và nhiều vật dụng phù hợp với nhu cầu của du khách. Các sản phẩm vừa được sử dụng để trang trí, phục vụ sinh hoạt tại những ngôi nhà sàn đón khách, vừa được giới thiệu để du khách mua làm quà lưu niệm.

Phó Chủ tịch UBND xã Nam Xuân Hoàng Mạnh Hùng cho biết, việc đưa thổ cẩm vào không gian lưu trú giúp các sản phẩm truyền thống có thêm công năng sử dụng, đồng thời giúp du khách tìm hiểu nghề dệt và văn hóa bản địa.

Theo ông Hùng, từ năm 2020, địa phương lựa chọn một số nhà sàn truyền thống để cải tạo thành homestay phục vụ du khách. Từ những hộ làm du lịch đầu tiên, mô hình du lịch cộng đồng từng bước được nhân rộng.

Đến nay, bản Bút có 5 hộ làm du lịch. Mỗi năm, địa phương đón khoảng 10.000-15.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng, mang lại nguồn thu không nhỏ cho người dân. Hoạt động du lịch cũng mở thêm cơ hội tiêu thụ các sản phẩm dệt thổ cẩm, góp phần tạo nguồn thu cho những người gắn bó với nghề truyền thống.

“Xã đang hướng đến phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Trong đó, các sản phẩm thủ công, đặc biệt là thổ cẩm, được xác định là một trong những yếu tố tạo nên nét đặc trưng của điểm đến. Đây cũng là hướng đi quan trọng để nghề truyền thống có thể duy trì lâu dài”, ông Hùng cho biết.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Nam Xuân, để thổ cẩm thực sự trở thành sinh kế bền vững, việc phát triển sản phẩm cần gắn với nâng cao chất lượng, đa dạng mẫu mã và giữ gìn giá trị thủ công. Bên cạnh đó, tăng cường kết nối giữa người dệt với các cơ sở lưu trú, đơn vị lữ hành và hoạt động quảng bá du lịch sẽ góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, giúp người dân chủ động hơn trong sản xuất.