Cô đào con của sân khấu Kim Chung

Bích Hạnh tên thật là Vũ Thị Hạnh, sinh năm 1953 tại Hải Phòng. Cha bà, ông Vũ Đình Vịnh, là nhạc công trống cho Đoàn Kim Chung, sau này chuyển sang làm quản lý cho công ty. Mẹ bà là bà Nguyễn Thị Mai, mất năm 1993. Từ thuở nhỏ, Bích Hạnh đã theo cha mẹ và đoàn hát vào Nam lập nghiệp.

Gia đình bà có 5 anh chị em. Chị cả là nghệ sĩ Kiều My, đào chính nổi tiếng của sân khấu cải lương và là vợ danh ca Minh Cảnh. Khi Kiều My qua đời năm 1986, để lại 5 người con còn nhỏ, chính Bích Hạnh là người thay chị chăm sóc các cháu đến ngày trưởng thành. Em gái út của bà, nghệ sĩ Bích Liên, từng là đào chính của Đoàn Cao Văn Lầu. Hai người em trai không theo nghiệp diễn. Bích Hạnh từng lập gia đình với ông Lê Văn Điệp, có con trai tên Lê Huy.

Nghệ sĩ Bích Hạnh thời thanh xuân.

Dù cả nhà đều nói giọng Bắc, Bích Hạnh khi ấy đã kiên trì luyện giọng Nam để phù hợp với nghệ thuật ca diễn cải lương. Nhờ năng khiếu và sự chăm chỉ, bà sớm được giao nhiều vai đào con tại sân khấu Kim Chung ở rạp Aristo, qua các vở như Tình chàng ý thiếp, Phạm Công Cúc Hoa, Lương Sơn Bá và Chúc Anh Đài.

Thời điểm đó, bầu Long trả cho bà 20 đồng mỗi suất diễn nhưng số tiền khán giả thưởng trực tiếp trên sân khấu có đêm lên đến 200, 300, thậm chí 500 đồng - khoản tiền rất lớn với một nghệ sĩ nhỏ tuổi lúc bấy giờ. Chính ngôi nhà từ đường bà đang ở hiện nay cũng được mua từ năm 1962, khi bà chỉ mới 11 tuổi, bằng chính số tiền đi hát bà đem về cho mẹ giữ.

Năm 1967, bước sang tuổi 14, Bích Hạnh không còn hợp vai đào con nhưng chưa đủ chín để đóng đào chính. Bà tạm ngưng sân khấu 2 năm để đi học.

Những năm tháng vàng son

Cuối năm 1968, Bích Hạnh trở lại sân khấu Kim Chung 8, diễn cùng nhiều tên tuổi lớn như Tấn Tài, Minh Phụng, Út Trà Ôn, Văn Hường. Năm 1969, bà chuyển sang Kim Chung 2, rồi 1 năm sau được điều về Kim Chung 5 - nơi quy tụ những nghệ sĩ hàng đầu như Minh Phụng, Lệ Thủy, Thanh Kim Huệ, Chí Tâm.

Từ năm 1970-1975, bà liên tục xuất hiện trong nhiều vở nổi tiếng như Tây Thi, Chiêu Quân cống Hồ, Phàn Lê Huê. Trong thời gian này, bà còn theo đoàn lưu diễn tại Lào, Thái Lan và Pháp, mở rộng tên tuổi đến khán giả kiều bào.

Tên tuổi bà gắn liền với hàng loạt vở diễn ở khắp các đoàn tỉnh miền Tây và miền Trung.

Nhắc lại quãng thời gian này, Bích Hạnh kể với phóng viên VietNamNet một kỷ niệm đáng nhớ với người bạn diễn mà bà cho là ăn ý nhất. Năm 1973, khi nghệ sĩ Lệ Thủy bị gãy tay, bà được thay chị hát chung với Minh Phụng trong 3 tháng. "Nhờ vậy, tôi học được rất nhiều điều từ anh Minh Phụng", bà nhớ lại. Sau này, khi về Đoàn Cao Nguyên năm 1985, hát cùng Trần Tuấn Kiệt - tức nghệ sĩ Châu Thanh, bà tìm được người bạn diễn khiến mình vừa ý nhất, từ giọng ca cho đến phong cách biểu diễn.

Sau ngày đất nước thống nhất, Bích Hạnh tiếp tục lưu diễn qua nhiều đoàn: Minh Cảnh, Hương Mùa Thu, Hương Dạ Lý, Long Giang, Dạ Lý Hương, Lúa Vàng. Đầu năm 1981, bà về Đoàn Cao Văn Lầu, tiếp đó là Đoàn Hậu Giang 2 năm 1983 rồi cộng tác với Đoàn Cao Nguyên từ năm 1985. Tên tuổi bà gắn liền với hàng loạt vở diễn ở khắp các đoàn tỉnh miền Tây và miền Trung suốt gần 2 thập kỷ.

Lận đận sau ánh hào quang

Năm 1990, bước ngoặt lớn đến khi Bích Hạnh được mời về Đoàn Sài Gòn 2 thay thế nghệ sĩ Mỹ Châu. Tại Hội diễn Sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm đó, với vai Trần Ngữ Nương trong vở Ngữ Nương tướng soái, bà xuất sắc đoạt huy chương Vàng - dấu mốc lớn nhất trong sự nghiệp. Tuy nhiên niềm vui không kéo dài lâu, đến năm 1992 đoàn giải thể và sau một thời gian ngắn cộng tác với Đoàn Sài Gòn 1, bà dần rời xa sân khấu chuyên nghiệp.

Nghệ sĩ Bích Hạnh.

Nhìn lại chặng đường đã qua, Bích Hạnh không giấu được sự chạnh lòng khi so với các đồng nghiệp cùng thời. "Tôi cũng có lúc chạnh lòng. Nhưng vì sinh kế, vì phải lo cho gia đình nên tôi chấp nhận đi hát ở các đoàn tỉnh suốt gần 20 năm", bà chia sẻ với VietNamNet.

Năm 1996, mẹ qua đời khiến nghệ sĩ Bích Hạnh buồn chán và không còn tập trung cho nghề trong một thời gian dài. Đến cuối thập niên 1990, cải lương bước vào giai đoạn sa sút, không còn phát triển như trước, bà đành chuyển sang hát ở các hội quán nghệ sĩ để mưu sinh.

Ngoài sân khấu, tên tuổi Bích Hạnh còn gắn với hàng chục băng video cải lương như Lời thề trên tuyết, Đại Phát Tài, Võ Đông Sơ - Bạch Thu Hà cùng khoảng 50 băng cải lương, băng vọng cổ và gần 70 bài ca trên sóng phát thanh. Bà cũng từng tham gia một số phim truyền hình như Hướng nghiệp, Đồng tiền muôn mặt.

Cuộc sống hiện tại

Chia sẻ với VietNamNet, Bích Hạnh cho biết ngôi nhà từ đường trên đường Lê Lai từng là nơi cha mẹ và 5 chị em bà cùng sinh sống, cũng là nơi bà từng cưu mang 5 người con của chị gái Kiều My sau khi chị qua đời. Hiện tại, bà sống cùng 2 cháu là con của em trai, trong một căn phòng riêng chỉ khoảng 4,5m2 sau khi đã ly hôn chồng.

Cuộc sống thường nhật của bà đơn giản và điều độ: một tháng ăn chay 10 ngày, tối 9h đi ngủ, sáng dậy uống cà phê, những lúc rảnh rỗi sang thăm em gái Bích Liên ở Hóc Môn. Bà thường xuyên gặp gỡ những người bạn diễn cũ như vợ chồng nghệ sĩ Tuấn Thanh, vợ chồng Hoài Thanh - Đỗ Quyên, cùng nhau uống cà phê, đi chơi, có khi thuê xe du lịch xa. Mỗi lần gặp lại NSND Lệ Thủy, NSND Minh Vương hay nghệ sĩ Kiều Mai Lý, họ lại cùng ôn về những năm tháng thanh xuân và một thời vàng son của sân khấu cải lương.

Nghệ sĩ Bích Hạnh bên nghệ sĩ Kiều Mai Lý, NSND Minh Vương, NSND Lệ Thủy.

Bích Hạnh cho biết hiện sống độc thân, không vướng bận gì. "Tuổi tôi cũng đã lớn, không còn diễn sân khấu như ngày xưa. Thỉnh thoảng tôi đi hát sự kiện, hát ở đình, chùa, miếu... Nói chung, miễn tiền bồi dưỡng thỏa thuận hợp lý là tôi vui vẻ lên đường", bà cười nói. Dù tuổi đã cao, tình yêu nghề trong nghệ sĩ vẫn chưa nguội. Nếu có lời mời đóng những vai lớn tuổi trong phim truyền hình, Bích Hạnh sẵn sàng trở lại phim trường.

Nhìn lại cuộc đời nhiều biến cố của mình, Bích Hạnh không đặt nặng những tiếc nuối về sự nghiệp. Điều bà mong mỏi nhất ở tuổi xế chiều chỉ đơn giản là sức khỏe, không bệnh tật ốm đau.

Theo Lê Quang Thanh Tâm (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây