Tại Việt Nam cũng như trên thế giới, các mẫu xe mới trước khi bán ra thị trường đều phải dán tem năng lượng. Tuy nhiên, nhiều tài xế không khỏi thắc mắc tại sao mức tiêu thụ nhiên liệu của xe lại khác so với thông số nhà sản xuất công bố? Dữ liệu nghiên cứu mới nhất từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) đã đưa ra lời giải đáp thỏa đáng cho hiện tượng này.

Theo kết quả phân tích của AAA trên hàng nghìn phương tiện, có một sự chênh lệch rõ ràng giữa ước tính của Cơ quan Bảo vệ môi trường Hoa Kỳ (EPA) và thực tế.

Cụ thể, có đến 81,8% tài xế cho biết xe của họ đạt mức tiết kiệm nhiên liệu tốt hơn so với ước tính trên tem dán. Mặc dù đây là một tin vui. Nhưng ở chiều ngược lại, vẫn có tới 16% người dùng thất vọng vì chiếc xe "ngốn" nhiên liệu nhiều hơn đáng kể so với kỳ vọng.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở phương pháp đo lường. Các con số trên tem dán thường tính bằng MPG tại Mỹ hay L/100km tại Việt Nam lại không được đo lường trên những con phố kẹt xe hay những cung đường đèo dốc. Thay vào đó, chúng ra đời từ các bài thử nghiệm mô phỏng trong phòng thí nghiệm có kiểm soát.

Dù các cơ quan quản lý đã cố gắng bổ sung các chu kỳ thử nghiệm ở tốc độ cao hay nhiệt độ khác nhau, nhưng phần lớn dữ liệu vẫn do chính các nhà sản xuất ô tô thực hiện trong môi trường lý tưởng, vắng bóng những yếu tố bất ngờ của thời tiết và giao thông thực tế.

Mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế có thể khác nhau như thế nào?

Mức tiêu hao nhiên liệu thực tế là một biến số phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là phong cách lái và điều kiện giao thông.

Thứ nhất, về thói quen lái xe. Những cú thốc ga đột ngột, phanh gấp liên tục hay thói quen chạy xe ở tốc độ quá cao là "kẻ thù" của sự tiết kiệm. Dù bạn lái cùng một mẫu xe với người khác, nhưng nếu bạn có phong cách lái "hổ báo", chiếc xe chắc chắn sẽ hao xăng hơn rất nhiều so với thông số chuẩn.

Thứ hai, về môi trường vận hành. Nếu bạn sống tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, việc nhích từng mét trong các khung giờ cao điểm với hàng loạt các thao tác dừng/khởi hành liên tục sẽ khiến mức tiêu thụ nhiên liệu tăng vọt. Điều này mâu thuẫn hoàn toàn với các chu trình thử nghiệm tiêu chuẩn, vốn thường giả định một tỷ lệ lý tưởng giữa đường đô thị và đường trường.

Thứ ba, đặc tính của từng dòng xe. Nghiên cứu của AAA chỉ ra rằng loại động cơ và thiết kế xe cũng tạo ra sự khác biệt. Ví dụ, các dòng xe chạy bằng động cơ diesel thường mang lại hiệu quả thực tế tốt hơn khoảng 20% so với con số công bố trên đường cao tốc.

Ngược lại, những chiếc xe MPV hay SUV cồng kềnh, với trọng lượng nặng và lực cản gió lớn, lại thường tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn mức ước tính khi chở đủ tải hoặc chạy trong phố.

Vậy người tiêu dùng nên nhìn nhận nhãn dán năng lượng như thế nào? Đừng coi đó là một lời hứa tuyệt đối, hãy xem nó như một hệ quy chiếu để so sánh tương quan giữa các mẫu xe với nhau trước khi xuống tiền.

Để tối ưu hóa mức tiêu thụ nhiên liệu, thay vì đổ lỗi cho các con số trên kính xe, tài xế Việt nên chủ động hình thành thói quen lái xe điềm đạm, duy trì tốc độ ổn định, hạn chế chở đồ đạc không cần thiết và đặc biệt là luôn kiểm tra, bảo dưỡng xe định kỳ. Suy cho cùng, nhãn dán là do nhà sản xuất hoặc cơ quan quản lý công bố, nhưng mức độ hao xăng lại do chính "chân ga" của bạn quyết định.