Khi nghề trở thành trải nghiệm

Quảng Ninh có 3 làng nghề truyền thống đã được công nhận, gồm làng nghề đóng tàu thuyền vỏ gỗ Cống Mương, làng nghề đan ngư cụ Hưng Học và làng nghề Mai Cảnh.

Những nghề này hình thành và phát triển qua nhiều thế hệ, gắn chặt với đời sống sản xuất của cộng đồng tại Quảng Yên và Đông Triều trước đây. Giá trị của làng nghề không chỉ nằm ở những sản phẩm được tạo ra, mà còn ở kỹ thuật sản xuất, kinh nghiệm truyền nghề, tập quán và không gian văn hóa được cộng đồng gìn giữ.

Nghệ nhân Lê Văn Chắn, truyền nhân đời thứ 17 của làng nghề đóng tàu vỏ gỗ Cống Mương, cho biết: Nếu có không gian phù hợp, du khách hoàn toàn có thể đến tận nơi tìm hiểu cách người thợ chọn gỗ, dựng khung, tạo dáng con tàu và nghe câu chuyện về nghề.

Theo Đề án phát triển làng nghề truyền thống thành sản phẩm văn hóa, du lịch giai đoạn 2026 - 2030 được UBND TP. Quảng Ninh phê duyệt, thành phố tiếp tục công nhận và phát triển những nghề, làng nghề có tiềm năng.

Từ củ cải Đầm Hà, miến dong Bình Liêu, nước mắm Vân Đồn đến gốm Đông Triều, đan ngư cụ Hưng Học, đóng tàu vỏ gỗ Cống Mương... nhiều sản phẩm và nghề truyền thống được định hướng kết nối với du lịch. Trong đó, miến dong Bình Liêu đang được tính đến việc mở rộng giá trị bằng những trải nghiệm ngay tại nơi sản xuất.

Từ một sản phẩm quen thuộc của người dân vùng cao, miến dong Bình Liêu đang được tính cách mở rộng giá trị bằng những trải nghiệm ngay tại nơi sản xuất.

Anh Trần Văn Hoàng, người Sán Chỉ, Giám đốc HTX Nông, Lâm nghiệp và Dịch vụ Húc Động, cho rằng khi làng nghề gắn với du lịch, người dân có thể tham gia ở nhiều khâu, từ sản xuất, giới thiệu nghề đến phục vụ du khách. Cách làm này không chỉ tạo thêm việc làm, thu nhập mà còn giúp nghề truyền thống có thêm cơ hội được duy trì trong cộng đồng.

Giai đoạn 2026 - 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu công nhận thêm 13 làng nghề và 4 làng nghề truyền thống, từng bước đưa các làng nghề trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch. Đây được xem là hướng đi nhằm vừa bảo tồn nghề truyền thống, vừa tạo thêm sinh kế và mở rộng không gian trải nghiệm cho du khách.

Đưa làng nghề thành điểm đến

Thay vì chỉ dừng ở việc bảo tồn, Quảng Ninh đang hướng tới cách tiếp cận mới, biến làng nghề thành không gian văn hóa sống và điểm đến du lịch. Các không gian sản xuất được định hướng kết hợp giữa sản xuất, trưng bày và trải nghiệm.

Tại Bình Liêu, chính quyền địa phương đã khảo sát các vị trí để tích hợp nội dung phát triển làng nghề vào quy hoạch chung. Ông Lý Thành Luân - Phó Chủ tịch UBND xã Bình Liêu, cho biết địa phương đã trao đổi với người dân về chủ trương hình thành làng nghề sản xuất miến dong và sẽ tập trung tạo những điều kiện cần thiết để triển khai.

Cách làm này mở ra một hướng phát triển mới cho làng nghề, khi sản phẩm không còn chỉ nằm trên kệ hàng, mà trở thành một phần của hành trình du lịch.

Một gói trải nghiệm có thể bắt đầu từ vùng nguyên liệu, tiếp đến là câu chuyện về nghề, quy trình chế biến, trải nghiệm làm sản phẩm và kết thúc bằng việc mua sản phẩm ngay tại nơi sản xuất. Khi đó, giá trị kinh tế được tạo ra không chỉ từ hàng hóa mà còn từ dịch vụ, trải nghiệm và câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm.

Để hỗ trợ quá trình này, Quảng Ninh dự kiến xây dựng bộ nhận diện du lịch làng nghề, bản đồ số, tăng cường quảng bá trên các nền tảng trực tuyến, Google Maps và sàn thương mại điện tử.

Đến năm 2030, Quảng Ninh đặt mục tiêu thu nhập bình quân của lao động ngành nghề nông thôn tăng 2,5 - 3 lần so với năm 2020. Cùng với đó, tỉnh hướng tới đào tạo người dân về kỹ năng làm du lịch, từng bước hình thành lực lượng có thể vừa làm nghề, vừa đón và phục vụ khách.

Từ những sợi miến đang hong nắng đến tiếng đục, tiếng búa bên những con tàu gỗ, những công đoạn vốn chỉ phục vụ sản xuất có thể trở thành trải nghiệm với du khách. Khi khách tìm đến tận nơi làm ra sản phẩm, người giữ nghề cũng có thêm một cách để sống được bằng nghề.

Theo Mỹ Dung (Vietnamnet)