Bỏ nghề đóng thuyền, chuyển sang làm nhà gỗ

Xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh từ lâu nổi tiếng với nghề mộc và nghề truyền thống đóng thuyền. Sinh ra và lớn lên tại vùng quê có truyền thống này, ông Nguyễn Văn Minh (SN 1969) sớm quen với tiếng cưa, tiếng đục và theo nghề mộc từ khi còn trẻ.

Năm 1993, khi nghề đóng thuyền gỗ dần thu hẹp, ông Minh nghĩ cần tìm một hướng đi khác để duy trì công việc. Nhận thấy nhu cầu làm nhà ở, nhà thờ gia tiên, nhà thờ dòng họ bằng gỗ ngày càng tăng, ông chuyển hướng sang thi công các công trình bằng gỗ mít.

Xưởng mộc Minh Mít được hình thành từ đó. Theo ông Minh, gỗ mít có độ bền tương đối cao, màu gỗ đẹp và phù hợp với các công trình thờ tự nên được nhiều gia đình lựa chọn.

“Gỗ mít có giá trị sử dụng và độ bền cao, lại mang ý nghĩa tâm linh nên được người dân ưa chuộng. Chuyển sang làm nhà bằng gỗ mít giúp công việc ổn định hơn so với đóng thuyền trước đây, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho anh em thợ mộc địa phương”, ông Minh chia sẻ.

Trong nghề mộc, gỗ mít chủ yếu là gỗ vườn, được thu mua trực tiếp từ các hộ dân. Vì vậy, nguồn nguyên liệu không phải lúc nào cũng có sẵn với số lượng lớn, đặc biệt với những công trình yêu cầu cột, xà có kích thước lớn và chất lượng đồng đều.

Ông Minh kể, có những công trình chỉ mất khoảng 2 tháng để tạo hình và dựng khung, nhưng thời gian tìm kiếm, tuyển chọn đủ gỗ phù hợp có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí cả năm. Người làm nghề phải đi nhiều vùng quê để tìm những cây mít đủ tuổi, kích thước và chất lượng đáp ứng yêu cầu của từng công trình.

Nhà gỗ có giá từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng

Theo ông Minh, một trong những công đoạn khó của nghề là lên phương án khi khách hàng không có bản vẽ thiết kế chi tiết. Khi đó, ông phải trực tiếp trao đổi với gia chủ về diện tích, kiểu dáng, nhu cầu sử dụng, đồng thời tham khảo các mẫu kiến trúc truyền thống để đưa ra phương án thi công phù hợp.

Trung bình mỗi năm, xưởng mộc Minh Mít nhận thi công hàng chục công trình. Giá trị mỗi căn nhà dao động từ khoảng 400 triệu đồng đến vài tỷ đồng, tùy diện tích, quy mô, loại gỗ và mức độ cầu kỳ trong thiết kế, chạm khắc.

Ngoài làm nhà gỗ, xưởng còn sản xuất hoành phi, câu đối, bàn thờ, tạc tượng và một số sản phẩm phục vụ các công trình thờ tự. Khách hàng của xưởng không chỉ ở Hà Tĩnh mà còn đến từ Nghệ An, Thanh Hóa và một số tỉnh, thành.

Ông Trần Hồng (trú xã Toàn Lưu) là một trong những khách hàng từng đặt xưởng thi công nhà thờ dòng họ. Ông cho hay năm 2024, thông qua một người bạn giới thiệu, gia đình tìm đến xưởng để đặt công trình.

“Trong quá trình xây dựng, ông Minh cùng đội ngũ thợ tư vấn khá kỹ về mẫu nhà, đồng thời tuyển chọn gỗ mít phù hợp. Sau gần một năm hoàn thành, công trình đáp ứng được mong muốn của gia đình”, ông Hồng nói.

Không chỉ duy trì cơ sở sản xuất, xưởng mộc của ông Minh còn tạo việc làm cho nhiều lao động có tay nghề tại địa phương.

Anh Đoàn Xuân Tiến (một thợ mộc gắn bó lâu năm với xưởng) nói rằng xưởng của ông Minh thường xuyên có khoảng 15 thợ làm việc. Vào thời điểm nhiều công trình cùng lúc, số lượng lao động có thể tăng lên gấp đôi.

“Mức thu nhập của anh em tùy theo tay nghề và công việc, dao động khoảng 15-35 triệu đồng/tháng”, anh Tiến chia sẻ.

Theo những người thợ tại đây, làm nhà gỗ đòi hỏi sự tỉ mỉ từ khâu xử lý nguyên liệu đến tạo hình, chạm khắc và lắp dựng. Những người mới vào nghề được hướng dẫn các công đoạn cơ bản, sau đó từng bước nâng cao tay nghề thông qua thực tế thi công các công trình.

Ông Nguyễn Tiến Thắng, Chủ tịch UBND xã Đức Minh, cho biết, cơ sở của ông Nguyễn Văn Minh là một trong những cơ sở duy trì nghề mộc truyền thống. Ngoài đưa các sản phẩm mộc, đặc biệt là nhà gỗ, đến khách hàng ở nhiều địa phương, cơ sở còn tạo việc làm cho khoảng 40-50 lao động.