Giá vàng lao dốc thẳng đứng, xóa sổ hàng trăm tỷ USD vốn hóa chỉ trong vài tuần, nhưng ẩn sau cơn bán tháo là một câu chuyện kịch tính ít ai ngờ: ‘vàng giấy’ bị xả mạnh, còn ‘vàng thật’ lại được người dân âm thầm gom về.
Vàng giảm giá kéo dài
Chỉ trong nửa đầu tháng 5/2026, vàng đã trải qua một trong những đợt bán tháo mạnh nhất lịch sử. Từ mức đỉnh gần 5.600 USD/ounce vào tháng 1/2026, kim loại quý này đã giảm hơn 20%, chính thức rơi vào thị trường giá xuống (bear market - thuật ngữ chỉ giai đoạn thị trường hoặc một loại tài sản bị giảm giá kéo dài).
Quy mô của cơn bán tháo được thể hiện rõ qua dòng tiền ra khỏi các quỹ ETF vàng (quỹ đầu tư mô phỏng giá vàng mà không cần trực tiếp giữ vàng vật chất) toàn cầu.
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), riêng tháng 3/2026 đã chứng kiến kỷ lục 12 tỷ USD bị rút khỏi các quỹ ETF vàng - mức cao nhất lịch sử chỉ sau một tháng.
Đà bán tháo kéo dài sang tháng 4, với lượng vàng nắm giữ trong các quỹ ETF tiếp tục giảm 18,3 tấn (tương đương 1,1 tỷ USD). Tính chung 6 tháng qua, có tới 5 tháng ghi nhận dòng tiền rút ròng.
Tính đến đầu tháng 5, tổng lượng nắm giữ ròng trong các quỹ ETF vàng đã giảm rất mạnh so với đầu năm. Khu vực Bắc Mỹ (chủ yếu là Mỹ) dẫn đầu làn sóng thoát vốn với 1,29 tỷ USD bị rút ra.
Đáng chú ý, làn sóng bán tháo chủ yếu diễn ra trên thị trường "vàng giấy". Các nhà đầu tư tổ chức ào ạt thoát khỏi quỹ ETF vàng và hợp đồng tương lai (vàng giấy) để tái cấu trúc danh mục trong bối cảnh lãi suất thực vẫn duy trì ở mức cao.
Hơn 12 tỷ USD đã bị rút khỏi các quỹ ETF vàng chỉ trong tháng 3/2026. Ảnh: Financial Express
Morgan Stanley nhận định: “Vàng đã không còn là ‘tài sản trú ẩn’ mà đã trở thành một tài sản nhạy cảm với lãi suất thực”.
Kết luận này đến từ thực tế: kể từ khi xung đột Iran bùng phát cuối tháng 2, vàng đã giảm 14,5%, thậm chí còn tệ hơn cả chỉ số S&P 500 (giảm 7,8%) trong cùng kỳ.
Thế nhưng, trên thị trường vàng vật chất lại diễn ra kịch bản ngược lại. Các báo cáo từ hệ thống kinh doanh vàng tại Mỹ cho thấy giá vàng miếng đang cao hơn giá vàng giao ngay quốc tế với khoảng cách ngày càng lớn. Điều này chỉ xảy ra khi người dân và nhà đầu tư nhỏ lẻ đổ xô mua vàng vật chất ở vùng giá thấp.
Theo USAGOLD, giá vàng giao ngay ở mức 4.564 USD/ounce hiện thấp hơn 18,3% so với đỉnh lịch sử 5.589 USD/ounce hồi tháng 1. Đây là một mức chiết khấu đủ hấp dẫn để kích hoạt làn sóng bắt đáy từ giới đầu tư cá nhân.
Cơ hội hay cạm bẫy?
Các chuyên gia tại Morgan Stanley cho rằng mục tiêu 5.200 USD/ounce vào cuối năm vẫn khả thi, với kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 1 và tháng 3/2027, cùng với việc các ngân hàng trung ương (đặc biệt là Trung Quốc) tiếp tục mua ròng vàng.
Trong khi đó, các nhà phân tích kỹ thuật cảnh báo mốc 4.500 USD/ounce đã trở thành ngưỡng hỗ trợ quan trọng. Nếu vàng đánh mất vùng này, áp lực bán có thể đưa giá xuống 4.400 USD hoặc thấp hơn.
Điều đáng nói là tâm lý thị trường đang có sự phân hóa rõ rệt giữa Phố Wall (nhà đầu tư lớn) và Phố Main (nhà đầu tư nhỏ lẻ). Khảo sát của Kitco News cho thấy 77% chuyên gia Phố Wall dự báo vàng sẽ tiếp tục giảm, trong khi 59% nhà đầu tư nhỏ lẻ vẫn lạc quan về khả năng phục hồi.
Sự phân hóa này phản ánh một thực tế: nhà đầu tư chuyên nghiệp hiểu rằng trong môi trường lãi suất tăng, vàng sẽ khó bứt phá bất chấp căng thẳng địa chính trị. Ngược lại, nhà đầu tư cá nhân vẫn giữ niềm tin vào vai trò “tài sản trú ẩn” truyền thống của kim loại quý.
Cơn bán tháo hiện tại nhiều khả năng chỉ là một nhịp điều chỉnh kỹ thuật trong siêu chu kỳ tăng giá kéo dài nhiều năm của vàng, chứ không phải dấu chấm hết cho kim loại quý.
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, giới đầu tư cần thận trọng: lạm phát chưa hạ nhiệt, lãi suất chưa có dấu hiệu đảo chiều và áp lực lên “vàng giấy” vẫn còn rất lớn. Các quỹ ETF có thể tiếp tục chứng kiến dòng tiền rút ra trong những tuần tới.
Nhưng với những ai đang nắm giữ vàng thật, lịch sử đã chứng minh một thực tế đơn giản: mỗi lần thị trường hoảng loạn nhất cũng chính là lúc những cơ hội mua vào tốt nhất xuất hiện. Điểm khác biệt nằm ở bản lĩnh giữ vững lập trường khi số đông đang để sự hoảng loạn lấn át.
