Sau khi Mỹ rút khỏi các cuộc đàm phán 3 bên với Nga và Ukraine, Liên minh châu Âu (EU) đang tích cực tìm kiếm một trung gian hòa giải đáng tin cậy để thay thế.
Theo hãng tin Anatolia, sự thay đổi trong chiến lược ngoại giao phản ánh những chuyển biến trong cách cộng đồng quốc tế tham gia vào các nỗ lực giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra giữa Nga và Ukraine.
Bối cảnh ngoại giao
Hoạt động ngoại giao xoay quanh cuộc xung đột Nga - Ukraine có sự tham gia của nhiều bên quốc tế nhằm thúc đẩy các giải pháp hòa bình.
Thể thức đàm phán 3 bên trước đây, bao gồm Mỹ, Nga và Ukraine, từng được xem là một khuôn khổ đối thoại có tổ chức. Tuy nhiên, việc Mỹ rút khỏi các cuộc đàm phán này đã tạo ra một khoảng trống ngoại giao mà các quan chức châu Âu tin cần được giải quyết ngay lập tức.
Hãng BBC cho biết EU đang đánh giá các ứng viên tiềm năng có thể đóng vai trò trung gian hòa giải đáng tin cậy trong các cuộc đàm phán tương lai. Quá trình lựa chọn bao gồm xác định các cá nhân hoặc quốc gia có đủ uy tín ngoại giao và tính trung lập được cả Moscow và Kiev chấp nhận.
Tổng thống Ukraine Zelensky trong một lần tới Nghị viện châu Âu. Ảnh: EP
Tiêu chí lựa chọn bên hòa giải tiềm năng
Để đóng vai trò trung gian hiệu quả trong vấn đề Ukraine, các ứng viên cần đáp ứng những tiêu chí nhất định. Họ phải thể hiện được sự công bằng, đồng thời duy trì quan hệ ngoại giao với cả Nga và Ukraine. Bên cạnh đó, các bên hòa giải cũng cần có đủ uy tín quốc tế để bảo đảm mọi thỏa thuận đạt được sẽ có sức nặng trong cộng đồng toàn cầu.
EU đang xem xét nhiều lựa chọn khác nhau, từ các nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm đến những quốc gia trung lập có khả năng đứng ra tổ chức đàm phán. Tính chất phức tạp của cuộc xung đột đòi hỏi các bên trung gian không chỉ hiểu rõ tình hình khu vực mà còn phải nắm bắt được các yếu tố địa chính trị rộng lớn hơn.
Trong số những ứng cử viên được đồn đoán cho vai trò trung gian có cả cựu Thủ tướng Đức Angela Merkel và cựu Thủ tướng Italia Mario Draghi.
Lập trường chiến lược của EU
Quyết định đóng vai trò chủ động hơn trong nỗ lực hòa giải phản ánh mối quan tâm trực tiếp của EU đối với sự ổn định khu vực, khi khối này nằm sát vùng xung đột. Với vị thế là một khối kinh tế và chính trị lớn của thế giới, EU sở hữu cả nền tảng ngoại giao lẫn vị thế quốc tế cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc đàm phán nghiêm túc.
Các quốc gia thành viên EU đang tham vấn về những ứng viên tiềm năng cũng như các phương án trung gian phù hợp. Cấu trúc đa phương của khối cho phép phối hợp nỗ lực ngoại giao, đồng thời duy trì thế trung lập mà một cuộc hòa giải hiệu quả cần có. Nhiều thủ đô châu Âu cũng đã đưa ra các đề xuất khác nhau về nhân sự và khuôn khổ đàm phán để xem xét.
Thách thức trong tìm kiếm bên trung gian
Việc Mỹ rút khỏi các cuộc đàm phán 3 bên diễn ra trong bối cảnh rộng lớn hơn của những thay đổi trong chiến lược can dự quốc tế. Các quốc gia và tổ chức khác nhau duy trì những mức độ tham gia khác nhau vào nỗ lực ngoại giao liên quan đến Ukraine, tạo nên một bức tranh phức tạp gồm các sáng kiến cạnh tranh lẫn bổ trợ cho nhau.
Trước đây, nhiều quốc gia từng cố gắng đảm nhận vai trò trung gian hòa giải với mức độ thành công khác nhau. Nỗ lực tìm kiếm trung gian hòa giải của EU hiện nay được xây dựng dựa trên những kinh nghiệm đó, đồng thời hướng tới việc xác định những cách tiếp cận có thể hiệu quả hơn trong bối cảnh hiện tại.
Việc tìm kiếm một bên trung gian phù hợp đặt ra những thách thức đáng kể. Bất kỳ ứng cử viên nào cũng phải được cả Nga và Ukraine coi là đủ trung lập. Đây là yêu cầu khó đáp ứng trong bối cảnh giữa các bên còn những bất đồng cơ bản. Thêm vào đó, bên trung gian hòa giải phải có đủ ảnh hưởng để thúc đẩy các cuộc thương lượng nghiêm túc trong khi vẫn duy trì được uy tín với các nhà quan sát quốc tế.
Sự chia rẽ địa chính trị đặc trưng cho quan hệ quốc tế đương đại càng khiến những nỗ lực này trở nên phức tạp hơn. Các quốc gia và cá nhân có mối quan hệ chặt chẽ với Nga hoặc các nước phương Tây phải đối mặt với những câu hỏi về uy tín, từ đó làm suy yếu hiệu quả của họ với tư cách là bên trung gian trung lập.
EU dự kiến sẽ tiếp tục đánh giá các ứng viên và xây dựng những khuôn khổ ngoại giao cho các cuộc đàm phán tiềm năng. Những nỗ lực này phản ánh nhận thức rằng sự can dự quốc tế bền vững vẫn cần thiết để giải quyết xung đột. Các quan chức châu Âu được cho đang xem xét nhiều lộ trình và phương pháp tiếp cận để thúc đẩy các cuộc thảo luận.
Việc lựa chọn một trung gian phù hợp có thể ảnh hưởng đến hướng đi của các cuộc đàm phán trong tương lai. Các quan chức châu Âu nhận thức rằng một bên trung gian ngoại giao phù hợp có thể tạo ra cơ hội cho các cuộc đối thoại có ý nghĩa giữa các bên, trong khi một lựa chọn không phù hợp có thể làm phức tạp thêm các cuộc thương lượng vốn đã khó khăn.
