Ngoài dùng để gội đầu giúp mượt tóc, tôi nghe nói quả bồ kết còn chữa ho, tiêu đờm, điều đó có đúng không? (Lê Hương - TPHCM).

Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ - nguyên giảng viên Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Dược TPHCM tư vấn:
Quả bồ kết từ lâu đã gắn liền với đời sống người Việt. Nhiều gia đình vẫn giữ thói quen nướng bồ kết để gội đầu, giúp tóc sạch và thơm tự nhiên. Hạt và gai bồ kết cũng được dùng làm dược liệu với những công dụng khác nhau.

Công dụng đáng chú ý

Các nghiên cứu tại Việt Nam cho thấy quả bồ kết chứa nhiều hoạt chất sinh học, nổi bật là saponin và nhiều flavonoid như luteolin, vitexin, orientin, homoorientin...

Một số nghiên cứu thực nghiệm ghi nhận hỗn hợp flavonoid từ bồ kết có khả năng ức chế một số virus trong điều kiện phòng thí nghiệm trong khi saponin có tác dụng đối với trùng roi âm đạo và góp phần giảm đau.

Theo Đông y, quả bồ kết có vị cay, mặn, tính ôn, hơi có độc, quy vào kinh phế và đại tràng.

Quả bồ kết - một vị thuốc trong đông y. Ảnh: Hoa Linh.

Dược liệu này được cho là có tác dụng thông khiếu, tiêu đờm, sát khuẩn, kích thích hắt hơi và hỗ trợ tiêu hóa. Vì vậy, bồ kết thường được dùng trong các trường hợp ho có nhiều đờm, nghẹt mũi, cảm mạo hoặc một số chứng bí đại tiện.

Nước sắc bồ kết cũng từng được các tài liệu y học Trung Quốc ghi nhận có tác dụng hỗ trợ long đờm.

Ngoài quả, hạt bồ kết được dùng trong Đông y để hỗ trợ nhuận tràng, chữa táo bón, mụn nhọt; gai bồ kết được sử dụng trong một số bài thuốc điều trị mụn nhọt, viêm sưng hoặc hỗ trợ thông tia sữa.

Saponin trong quả bồ kết tạo bọt tự nhiên, có khả năng làm sạch tóc và da đầu. Dân gian thường nướng bồ kết rồi đun nước gội đầu để loại bỏ dầu thừa, giảm gàu và giúp tóc mềm, thơm.

Bồ kết cũng được dùng để giặt lụa, len hoặc các loại vải màu vì có khả năng làm sạch mà không làm phai màu.

Không nên tự ý dùng để chữa bệnh

Bồ kết chứa saponin - hoạt chất có thể gây kích ứng niêm mạc nếu dùng không đúng cách. Đông y cũng xếp bồ kết vào nhóm dược liệu hơi có độc, vì vậy liều lượng cần được kiểm soát chặt chẽ.

Trong dân gian từng lưu truyền cách dùng bột bồ kết để kích thích đại tiện hoặc trung tiện sau phẫu thuật. Tuy nhiên, đây là phương pháp chỉ nên thực hiện dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế, tuyệt đối không tự áp dụng tại nhà vì có nguy cơ gây tổn thương niêm mạc hậu môn hoặc các biến chứng khác.

Các bài thuốc chữa ho, đau răng, chốc đầu hay sưng vú có thành phần bồ kết cũng chủ yếu dựa trên kinh nghiệm dân gian, chưa có đủ bằng chứng khoa học để thay thế các phương pháp điều trị hiện đại.

Lưu ý, người có tiền sử dị ứng với bồ kết không nên sử dụng. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ hoặc người mắc bệnh mạn tính nếu muốn sử dụng bồ kết với mục đích làm thuốc nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền.

Theo Phương Thuý (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây