Những ngày giữa tháng 9, trên mảnh vườn rộng 5,5ha tại xã Tân Bình (TP Cần Thơ), ông Lê Văn Sáu (82 tuổi, thường gọi là Sáu Bờ) tất bật chăm sóc 1.000 gốc sầu riêng. Mỗi năm, vườn sầu riêng của ông cung cấp hơn 100 tấn trái Monthong xuất khẩu.

Người tiên phong đưa cây sầu riêng về địa phương

Nhớ lại những ngày đầu lập nghiệp, ông Sáu cho biết khoảng năm 1976, vợ chồng ông ra riêng, được gia đình cho 10 công đất, trong đó 5 công trồng lúa.

Cuộc sống chật vật, không cam chịu cảnh nghèo khó, ông liên tục tìm hướng chuyển đổi cây trồng. Từ lúa, ông chuyển sang trồng mía, rồi cam sành. Dù miệt mài lao động, kinh tế gia đình vẫn không mấy khá giả lên do cây ăn trái ngắn ngày dễ suy cỗi, giá cả bấp bênh.

Ông Lê Văn Sáu tại vườn sầu riêng rộng 5,5ha, đằng sau là cây sầu riêng ruột đỏ.

Bước ngoặt đến khi Hội Nông dân tỉnh Hậu Giang (cũ) đưa ông sang Tiền Giang (cũ) tham quan, học tập các mô hình trồng cây ăn trái. “Thấy cây sầu riêng có thể cho thu hoạch trong nhiều năm, năng suất và giá trị kinh tế cao, tôi quyết định về trồng”, ông Sáu kể.

Trở về nhà, ông cải tạo 5 công đất ruộng trồng lúa để trồng khoảng 100 gốc sầu riêng khổ qua xanh. Ông nói, thời điểm đó, cả huyện chưa ai trồng loại cây này.

Sau gần 5 năm chăm sóc, những cây sầu riêng đầu tiên bắt đầu cho trái.

Theo ông Sáu, thời điểm đó giá lúa chỉ khoảng 1.000 đồng/kg, trong khi sầu riêng khổ qua xanh có giá khoảng 10.000 đồng/kg. Vườn khoảng 100 gốc khi đó cho sản lượng 2,5-3 tấn trái/vụ.

“Lúc đó, tôi thấy lợi nhuận của cây sầu riêng cao quá nên quyết định chuyển toàn bộ diện tích đất canh tác lúc đó sang trồng sầu riêng”, ông nói.

Khi giống sầu riêng Monthong của Thái Lan bắt đầu xuất hiện, ông tiếp tục tìm hiểu và nhận thấy giống này có trái lớn, cơm ngon, hạt nhỏ, giá bán cao nên đốn bỏ dần sầu riêng khổ qua xanh để thay thế bằng giống mới.

Khi sầu riêng Monthong cho trái, có thời điểm, ông Sáu bán với giá 50.000-60.000 đồng/kg. Tích lũy vốn từ những vụ mùa thắng lớn nên cứ có người xung quanh bán đất là ông mua lại.

Đến nay, tổng diện tích vườn sầu riêng của ông lên đến 55 công (5,5ha), với khoảng 1.000 gốc, chủ yếu là giống sầu Monthong, Musang King và BlackThorn. Trong đó, có vài chục gốc sầu riêng cổ thụ 45 năm tuổi. 

Ông Sáu chia sẻ kinh nghiệm tích lũy sau hàng chục năm trồng và chăm sóc sầu riêng.

Mỗi năm, ông Sáu Bờ cung cấp cho các doanh nghiệp xuất khẩu hơn 100 tấn sầu riêng đạt chuẩn VietGAP và đã được cấp mã số vùng trồng. Doanh thu bình quân mỗi năm đạt khoảng 6-8 tỷ đồng, sau khi trừ chi phí, ông cho biết lợi nhuận còn khoảng 5 tỷ đồng.

“Nông dân phải đi cùng nhà khoa học”

Theo ông Sáu, trong 45 năm làm vườn, ông hiếm khi rơi vào cảnh “được mùa mất giá”. Tuy nhiên, chặng đường chuyển từ canh tác truyền thống sang sầu riêng chất lượng cao xuất khẩu cũng đối mặt không ít rủi ro.

Ông từng gặp tình trạng sầu riêng đậu trái kém, phát sinh sâu bệnh. Đặc biệt, ông kể những năm đầu chuyển sang giống Monthong, sầu bị cháy múi, sượng cơm, tỷ lệ đậu trái thấp. Có thời điểm, tỷ lệ sầu riêng bị thương lái trả lại lên tới 50% sản lượng.

Không nản lòng, ông mang những trái sầu riêng bị hư cùng nhánh cây bệnh đến Khoa Trồng trọt (Trường Đại học Cần Thơ) nhờ GS.TS Trần Văn Hâu "bắt bệnh". Tại đây, ông được hướng dẫn cách nhận diện bệnh, cân đối dinh dưỡng và chăm sóc cây.

Từ cái gật đầu hỗ trợ ấy, một tình bạn đặc biệt giữa lão nông và nhà khoa học đã nảy nở suốt nhiều năm. GS.TS Trần Văn Hâu không chỉ hướng dẫn ông kỹ thuật điều khiển ra hoa, đậu trái, quản lý nước mà còn trực tiếp xuống vườn khảo sát, đưa sinh viên về thực nghiệm.

"Cây sầu riêng này 'khó tính' lắm. Đã ra bông ra trái rồi mà tưới dư nước một chút là rụng sạch vườn trong 3 ngày. Làm vườn mà không bắt tay với nhà khoa học thì khó thành công bền vững", ông Sáu nói và đúc kết công thức thành công là "nông dân + nhà khoa học = thành công". 

“Nhà khoa học rất quý nông dân. Mình không biết gì thì cứ hỏi, người ta tư vấn, chỉ thêm cho mình. Nông dân cần cù, chịu khó học hỏi là một chuyện, nhưng có nhà khoa học hướng dẫn đúng kỹ thuật thì mới thành công”, ông Sáu nói. 

Không dừng lại ở kinh nghiệm thực địa, ông Sáu còn sử dụng điện thoại thông minh thành thạo để ghi nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quản lý mã số vùng trồng và theo dõi biến động giá cả thị trường. Để vườn cây phát triển bền vững, ông ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, giảm chi phí phân hóa học xuống. 

“VietGAP thì có cán bộ khuyến nông, bảo vệ thực vật hướng dẫn. Mã số vùng trồng cũng được cơ quan chuyên môn hỗ trợ. Mình cứ làm đúng quy trình, những loại thuốc, hoạt chất không được phép sử dụng thì tuyệt đối không dùng”, ông cho hay.

Không dừng lại với những giống sầu riêng quen thuộc, ông Sáu đang thử nghiệm một giống sầu riêng ruột đỏ có nguồn gốc từ nước ngoài.

Ông cho biết, một số cây trong vườn đã khoảng 45 năm tuổi. Khi cây già cỗi, năng suất giảm, ông sẽ đốn bỏ, xử lý bộ rễ rồi trồng cây mới.

Trong khi đó, sầu riêng ruột đỏ là giống mới được trồng thử nghiệm tại Việt Nam. Hiện ông Sáu trồng khoảng 20 cây, được một năm tuổi.

“Tôi đã ăn thử và thấy sầu riêng ruột đỏ cơm dẻo, ráo, màu đỏ tươi, hạt nhỏ. Hương vị ngon, gần giống Musang King”, ông mô tả và cho biết loại sầu riêng này có giá khoảng 500.000 đồng/kg.

Với ông Sáu, thử nghiệm giống mới không phải cuộc chạy đua theo giá bán. Ông muốn có thêm dữ liệu về sinh trưởng, chất lượng và hiệu quả kinh tế, đồng thời tiếp tục tham khảo ý kiến các nhà khoa học trước khi quyết định mở rộng diện tích.

Không chỉ trồng sầu riêng giỏi, ông còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Mỗi năm, ông đóng góp hơn 160 triệu đồng cho Quỹ Vì người nghèo, xây cầu, làm đường giao thông nông thôn, nhà tình thương và các hoạt động phúc lợi.

Với những đóng góp trong sản xuất và hoạt động cộng đồng, ông Lê Văn Sáu được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba năm 2020; được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam bình chọn là Nông dân Việt Nam xuất sắc.
 
Theo Hoài Thanh (Vietnamnet)
 
Xem tin/bài gốc tại đây