Giữ hồn bản từ nếp nhà sàn cũ

Con đường dẫn vào bản Chiềng Ngày uốn lượn theo những sườn núi, đưa du khách đến không gian yên bình, nơi dòng suối Đang quanh năm róc rách, những thửa ruộng bậc thang nối tiếp nhau ôm lấy những nếp nhà sàn của đồng bào Thái. Ít ai biết rằng, chỉ vài năm trước, nơi đây vẫn là một bản làng yên ả, người dân chủ yếu sống dựa vào nương rẫy, rừng và những vụ lúa theo mùa.

Giữa khung cảnh bình yên ấy, ông Phạm Văn Lá (SN 1945) luôn trăn trở làm sao để quê hương có thêm sinh kế nhưng vẫn giữ được những giá trị văn hóa truyền thống. Sau nhiều năm công tác xa quê, khi nghỉ hưu, ông cùng vợ là bà Lữ Thị Khuyên trở về bản Chiềng Ngày với mong muốn vừa an hưởng tuổi già, vừa góp sức xây dựng quê hương.

Ông Lá cho biết, đầu năm 2021, khi dịch Covid-19 bùng phát khiến cuộc sống chậm lại, các con trong gia đình dự định sửa sang căn nhà sàn cũ để mỗi dịp cuối tuần, lễ, Tết có nơi quây quần bên cha mẹ. Trong quá trình phát quang cây cối, bờ bụi quanh nhà, cả gia đình bất ngờ nhận ra vẻ đẹp nguyên sơ của mảnh đất mình đang sinh sống.

Phía trước là dòng suối Đang uốn lượn hiền hòa, phía sau là những triền đồi xanh ngắt, xung quanh là ruộng bậc thang, thác nước và những cánh rừng nguyên sinh. Khung cảnh ấy đã thôi thúc ông Lá cải tạo ngôi nhà sàn thành homestay để nhiều người có cơ hội khám phá vẻ đẹp của bản Chiềng Ngày.

"Điều đặc biệt là mục tiêu của gia đình không chỉ làm du lịch để phát triển kinh tế mà còn mong muốn tạo nên một không gian gìn giữ văn hóa truyền thống của đồng bào Thái, nơi du khách có thể cảm nhận trọn vẹn nhịp sống vùng cao qua từng lời khắp, điệu xòe, tiếng cồng chiêng và những bữa cơm quây quần bên bếp lửa", ông Lá chia sẻ.

Từ ý tưởng ban đầu đến khi homestay Suối Đang thành hình là hành trình gần hai năm đầy tâm huyết. Gia đình ông quyết định giữ nguyên kiến trúc nhà sàn truyền thống, chỉ cải tạo và bổ sung những tiện nghi cần thiết để phục vụ khách lưu trú. Các vật liệu như tre, luồng, gỗ, đá suối đều được tận dụng từ chính bản làng nhằm giữ trọn vẻ mộc mạc vốn có.

Giữa năm 2023, homestay chính thức hoàn thành và đón những vị khách đầu tiên. Đến nay, mỗi ngày nơi đây đón từ vài chục đến vài trăm lượt khách. 

Điểm sáng du lịch cộng đồng

Từ một ngôi nhà sàn cũ, đến nay homestay Suối Đang của gia đình ông Lá đã phát triển thành quần thể gồm 3 nhà sàn, chín bungalow và một hội trường lớn, có khả năng phục vụ gần 150 khách cùng lúc.

Ngoài dịch vụ lưu trú, du khách còn được trải nghiệm ẩm thực truyền thống với các đặc sản như gà đồi, vịt suối, lợn cỏ, cá ao, trâu gác bếp, măng rừng, rau rừng và mật ong tự nhiên.

Bên cạnh đó là những hành trình khám phá thác Rồng, thác Sao Ba, hồ Lâm Danh, thung lũng Lang Lung hay những cánh đồng ruộng bậc thang trải dài giữa núi rừng.

Theo ông Lá, sự phát triển của homestay không chỉ mang lại nguồn thu cho gia đình ông mà còn tạo việc làm, sinh kế cho nhiều hộ dân trong bản.

Ông Vi Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Văn Phú cho biết, năm 2025, homestay Suối Đang đón hơn 15.000 lượt khách tham quan và lưu trú. Vào nhiều dịp lễ, Tết, lượng khách tăng cao đến mức cơ sở phải hạn chế nhận thêm vì quá tải.

Để phục vụ du khách, nhiều hộ dân trong bản đã phát triển chăn nuôi gà đồi, vịt suối, lợn bản; trồng rau sạch; khai thác mật ong; chế biến măng khô và dệt thổ cẩm, qua đó tạo thêm nguồn thu nhập ổn định.

Theo ông Quang, địa phương đã xây dựng bản Chiềng Ngày trở thành bản "Sáng - xanh - sạch - đẹp" gắn với phát triển du lịch cộng đồng; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc; đồng thời phát huy vai trò chủ thể của người dân trong bảo vệ môi trường, xây dựng nếp sống văn minh và phát triển kinh tế.

"Thời gian tới, xã phấn đấu thu hút khoảng 25.000-30.000 lượt khách du lịch mỗi năm; tăng thu nhập từ hoạt động du lịch và dịch vụ của các hộ tham gia từ 10-15%, qua đó từng bước đưa du lịch cộng đồng trở thành ngành kinh tế quan trọng của địa phương", ông Quang nói.

Theo Lê Dương (Vietnamnet)