Trong căn phòng công vụ chưa đầy mười mét vuông, mấy cây nhang muỗi âm ỉ cháy, làn khói xanh lơ lửng dưới bóng đèn vàng vọt. Nguyệt ngồi bên chiếc bàn gỗ đã mục bốn chân, một góc được chêm tạm bằng viên gạch vỡ. Chị vô thức dùng ngón cái miết mạnh lên vết sẹo mờ trên mu bàn tay trái.

Đó là dấu tích của một lần làm đổ bát thuốc sắc trong đêm hoảng loạn. Mười năm, chị làm bạn với những bát thuốc bắc đen đặc, vị đắng chát cứ bám mãi trong cổ họng. Và sau chừng ấy năm, chị bỏ lại tất cả để đến đây.

Chị đến vùng biên này không phải vì lý tưởng mà trong tâm thế của một kẻ đào tẩu. Chị chạy trốn khỏi căn nhà phố thị nơi mỗi bữa cơm đều nặng mùi chỉ trích của mẹ chồng, vì việc chị chưa làm tròn vai một người vợ khi chưa thể sinh con nối dõi. Tùng - chồng chị người đầu gối tay ấp cũng đã lặng lẽ đi theo một người đàn bà khác, thì chị còn thiết tha gì ở ngôi nhà đó nữa chứ.

***

Ngày đầu lên trường, chị không tài nào ngủ được. Bên ngoài tiếng gió hú qua khe liếp, tiếng mưa rơi lộp bộp, tất cả xa lạ và cô quạnh đến nhói lòng. Chị nằm nhìn trần nhà, đếm những vết ẩm loang lổ, lòng ngổn ngang chờ trời sáng. Niềm vui của chị bây giờ là lũ học trò, chúng rít rít như lũ chim sẻ ngoài hiên, đứa nào đứa nấy ngây thơ, hồn nhiên trong sáng đến thánh thiện.

Trong đám học trò, chị để ý tới bé Mận. Cô học trò nhỏ có đôi mắt đen to lay láy, mồ côi từ năm lên ba, ở với bà ngoại bên kia quả đồi. Mận lúc nào cũng đến trường với mái tóc rối bù, manh áo mỏng manh, bạc màu nhưng rất sáng dạ, làm bài nào cũng sạch sẽ, cẩn thận.

Minh họa: Võ Văn

Thương cô học trò nhỏ côi cút, chị mua tặng cho Mận mấy đồ dùng học tập, mua thêm cây đèn pin nhỏ cho hai bà cháu phòng lúc trời mất điện tối tăm. Tình cảm của cô trò từ những điều chân thành, từ đó Mận hay ngủ lại phòng Nguyệt.

Những buổi sáng tinh mơ, hai cô trò ngồi bên hiên, Nguyệt chải tóc cho Mận, rồi Mận chải tóc lại cho cô giáo.

- Cô ơi, tóc cô đẹp lắm ạ. - Con bé lém lỉnh khẽ sờ lên mái tóc của Nguyệt rồi khen.

- Tóc cô có đẹp đâu, bạc nhiều rồi mà. - Nguyệt nở nụ cười nhè nhẹ.

- Nhưng mà mềm cô ạ. Tóc mẹ con ngày xưa cũng mềm y chang vậy.

Chỉ một câu nói của con bé mà khiến mắt chị rưng rưng. Chị quay ngược lại ôm chặt con bé vào lòng, thấy một niềm thương dâng lên vô hạn. Ngoài kia nắng cũng bắt đầu ửng hồng.

***

Chiều hôm ấy, cơn mưa đến sớm hơn dự báo. Gió quật mái tôn ầm ầm. Mưa trắng xóa cả con dốc. Mận đang ngủ trong góc phòng, chân co lên ngực, tay nắm chặt tâm chăn chiên hình con công. Nguyệt đang ngồi chấm bài thì nghe tiếng gõ cửa. Không phải tiếng gõ dồn dập mà là những nhát đập rời rạc. Chị vội khẽ đẩy then cài nhìn ra phía bên ngoài nhưng không thấy ai cả.

Ngó nghiêng một hồi, chị mới thấy chiếc làn nhựa cũ nằm trên bậc thềm, nước mưa thấm ướt. Tiếng khóc trẻ con yếu ớt vang lên. Chị giật mình, vội vàng xách chiếc làn vào trong. Trước mắt chị là một đứa trẻ nhỏ xíu, chắc độ được mấy ngày tuổi.

Chị vội vàng lấy quần áo khô thay những tấm áo thấm nước mưa kia rồi ôm đứa trẻ vào lòng. Đứa trẻ vẫn khóc. May quá, trong phòng chị vẫn còn chút sữa đặc, chị nấu pha sữa, cho đứa trẻ uống thì nó mới ngưng khóc.

Trong lúc sửa soạn thay chăn mới cho đứa bé, Nguyệt thấy một tờ giấy nhỏ rơi ra, với vài dòng chữ viết tay. Chị nhận ra ngay đó là nét chữ của Tùng, chồng cũ của chị, người mà chị cố quên suốt hai năm qua. “Nguyệt à. Tôi không còn tư cách cũng như mặt mũi để đứng trước em.

Cô ấy mất khi đứa bé vừa chào đời. Mẹ tôi cũng đã liệt giường nửa năm nay. Tôi biết mình không tốt. Tôi không đủ sức nuôi đứa bé nữa. Tôi tìm đến em mong em cưu mang nó. Suốt cuộc đời này tôi mang ơn em”.

Chị đứng như chết lặng một lúc thật lâu, tay buông tờ giấy lúc nào không hay. Cơn căm phẫn dâng lên cay nồng nơi cổ họng. Chị muốn bế bọc tã kia đặt trả lại vào bóng tối, trả về cho cơn mưa, cho con đường tối tăm mà Tùng đã đến rồi bỏ chạy. Tại sao sau ngần ấy năm tổn thương, anh ta vẫn bắt chị phải là người gánh hậu quả? Tại sao anh ta lại dùng chính lòng tốt mà chị dày công xây dựng ở mảnh đất này để trói buộc chị thêm một lần nữa?

Chị nhìn sang Mận, lúc này đã ngủ say. Ngọn đèn dầu hắt một quầng sáng yếu ớt lên khuôn mặt của con bé, khuôn mặt của đứa trẻ lớn lên bằng sự vay mượn tình thương, không có bố, thiếu mẹ, bà ngoại thì đau ốm quanh năm. Rồi chị lại nhìn đứa bé trong bọc tã, hai bàn tay nhỏ xíu nắm chặt, như bản năng của sinh linh đang cố bám víu lấy sự sống.

Chị nghĩ đến câu nói của mẹ chồng năm xưa: “Loại cây không trái là loại cây bỏ đi.” Chị nghĩ đến mười năm đằng đẵng uống thuốc bắc đắng ngắt. Chị có quyền đặt bọc tã này xuống, đóng cửa lại, nằm ngủ, không ai có thể trách chị. Nhưng nếu chị khước từ, chị sẽ trở thành đúng thứ mà người ta đã cố biến chị thành một người đàn bà bị nỗi đau đục rỗng đến mức không còn chỗ cho sự bao dung.

Nguyệt ngồi đó suốt đêm, lưng tựa vào đầu giường, bế đứa bé trong lòng, trong khi Mận ngủ bên cạnh. Bên ngoài, gió mưa vẫn quật ầm ầm vào mái tôn. Ngọn đèn dầu chập chờn. Chị chỉ ngồi nghe hơi thở của đứa trẻ đều dần, đều dần, rồi chìm vào giấc ngủ. Đêm đó với chị là một đêm thật dài.

Sáng hôm sau, trời quang đãng và lạnh lẽo. Cái lạnh trong vắt của rừng sau bão, sạch sẽ như thể đêm qua chưa hề có chuyện gì. Mận thức dậy trước, ngồi dụi mắt, nhìn đứa bé trong lòng chị, rồi nhìn chị, rồi lại nhìn đứa bé. Con bé như nhìn thấu nỗi đau của chị, nó không nói gì mà chỉ im lặng giúp chị dọn dẹp chăn màn, bắc nồi cơm lên lò lửa tí tách sưởi ấm căn phòng.

Chị bế đứa bé ra hiên, người đứa bé đã đã ấm lại, má hồng lên được một chút sau một đêm được ủ hơi người. Con đường mòn dưới dốc trắng xóa nước mưa, không có dấu chân nào để lại. Chắc chồng chị đã đi rồi hoặc lẩn khuất đâu đó sau những rặng tràm xanh mướt.

Chị nhìn cây tràm già ngoài vườn. Thân nó vặn vẹo sau đêm mưa lớn, lớp vỏ trắng tróc thêm vài mảng. Nhưng rễ vẫn nằm sâu trong lớp đất sâu. Những cái rễ không thẳng, sần sùi theo đúng hình dáng của lớp đất cứng đầu mà nó đã xuyên qua để tồn tại. Và chị quyết định đặt tên đứa bé là Tràm.

***

Tràm đã cứng cáp hơn sau mấy tuần đầu bấp bênh. Mọi người trong bản hợp sức lại giúp chị, người lặng lẽ đan thêm chiếc nôi tre, người tặng hộp sữa, người mang củi, dầu tới để có cái đốt phòng khi trời lạnh. Những lúc đi dạy, chị được chị hàng xóm hỗ trợ trông bé Tràm.

Những buổi chiều tan trường, chị địu Tràm sau lưng lên lớp dọn dẹp. Lũ học trò bu lại nhìn, rồi tranh nhau bồng, tranh nhau hát ru. Đứa bé nằm trong tay chúng, mắt mở tròn xoe nhìn từ mặt này sang mặt khác, ngoan ngoãn chẳng hề khóc.

Mùa tràm đơm bông. Những bông vàng nhỏ li ti rụng xuống im lặng trên mái tóc Nguyệt và trên trán nhỏ của Tràm. Hoa tràm có một mùi hương dịu nhẹ, mặc dù chúng không hề rực rỡ, đúng mùa chúng nở, chẳng ai chờ đợi. Chị đứng dưới gốc tràm già, một tay bế Tràm, một tay đặt lên thân cây sần sùi. Mận đứng bên cạnh, tay nắm vạt áo chị.

Phía xa, tiếng bà Sáu gọi xuống dốc, tiếng lũ trẻ cười ùa lên đáp lại. Không có gì được chữa lành hoàn toàn. Vết sẹo trên mu bàn tay vẫn ở đó. Nỗi đau cũ sẽ còn đó một thời gian nữa, có thể là rất lâu. Nguyệt biết vậy và chị không cố xua đuổi nó nữa. Tay chị đang bế một đứa trẻ. Và bên cạnh có một đứa trẻ khác đang nắm vạt áo. Rễ đã xuống sâu rồi. Và mùa tràm thì vẫn cứ đến.

Tổng hợp nhiều nguồn